Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحة ٢٥ )
بحث فلسفی سجیه
( سال ششم )
سجیه وعناصر آن :
اکثری از علمای علم النفس میگویند سجیه دارای دو قسمت است فطری و کسبی و يك قسمت سجیه که فطری است بدو صنف تقسیم کرده میشود که اول آن اساس تمایلات بشریه و دومی خصوصیت يك عده اعضای انسان است که به نسبت اعضای انسان های دیگر دارا میباشد ورو بهمرفته علمای مذکور این دو قسمت سجیه فطری را باسمای ( مزاج le temperement ) ( و طبیعت یا خوی le naturel) تسمیه مینمایند .
مزاج : ـ مزاج یکی از عناصر سجیه است و یا به عباره دیگر قسمت مادی و عضوی سجیه را مزاج تشکیل میدهد ( و فویه ) یکی از علمای علم النفس میگوید : سجیه فطریه ما عبارت از منظره داخلی جسم ما و جسم ما هم منظره خارجی سجیه ما میباشد و شکل معین دماغ ما و اعضای دیگر دلالت میکند بر اینکه باید از هر عضو عمل و حرکتی صادر شود که از آن اعضا همان حرکات انتظار برده میشود و با لعکس همیشه دیده میشود که در عقب اوضاع و حرکات روحی ما اوضاع و حرکات بدنی متناسب بران نیز از ما صادر میشود باین صورت میتوانیم حکم کنیم که اساس فردیت معنوی ما در اعماق عضویت ( وجود ) ما موجود میباشد . (١)
طوریکه در فوق مطالعه میفرمایند مزاج جزء سجیه و تشکیل دهنده قسمت مادی وعضوی سجیه میباشد مثلاً همین ضرب المثل معروفیکه میگویند : « فکر صحیح در دماغ سالم است » پوره مشرح همین موضوع است زیرا اگر وجود صحیح بود و اعضا کما حقه از عهده تکالیف خود بیرون می آمد هر شخص میتواند امیال باطنی خود را کما حقه به منصه عمل گذاشته از سجیه خود در حیات انفرادی و اجتماعی استفاده نماید : بالاخره میتوان گفت که مزاج مولود جسم بوده همیشه تابع به ماهیت و چگونگی جسم میباشد : البته در تجارب حیات خود با امثله متعددی بر خورده ایم که اشخاص مختل الوجود از قبیل چرسی ها ، بنگی ها و امثال ایشان مرتکب بعضی حرکاتی میشوند که انسان باید آن حرکات غیر طبیعی را نه مولود سجیه بلکه زاده مزاج آن ها بداند .
این است مزاج که بنبذی از کوائف خصوصیه آن درین جا اشاره شد انشاء الله تعالی در مقاله آینده در بحث ( انواع سجیه ها ) بحث مفصلی درین زمینه خواهیم کرد .
طبیعت ( خوی ) : هیئت مجموعه قابلیتهای معنوی است که فرد از حین تولد توأم باخود بدنیا میآرد و این قابلیت ها بچهار دسته تقسیم میشود از قبیل : لیاقت های عمومیه مانند حافظه و دقت و فعالیت های ذهنی مثل : مخیله و محاکمه و استعدادات تأثیری از قبیل : هیجانات ،
(١) صفحه ٤٣٢ کتاب روحیات اطفال مولفه بای ابراهیم علاء الدین ترجه شناس تورك
۳۲۹
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.