Page 2569

( صفحه ۳۱ ) - سخندان فارس ( سال ششم ) در او خسرو نامور شهریار شهی کش نباشد بصد شهر یار سر آن شاه را نام گورنگ بود کزو تیغ فرهنگ بی زنگ بود یکی دخترش بود کز دلبری پری را برخ کردی از دل بری بکاخ اندرون بت بمجلس بهار درایوان نگار و بمیدان سوار مهش مشک‌سای و شکر میفروش دو ترکش کمانکش دو گل درع پوش شبستان گلستان پدیدار او دو زلف و دو رخ ... حکیم ناصر خسرو علوی : کلام او نمونه مهمی است از شاعری قرن چهارم (۱) وی در حکمت نظیر بوعلی سینا وابونصر فارابی است . بیست سال عزلت گزیده و مولفات خود را بر باد فنا داده دیوان او مشهور و به دوازده هزار شعر بالغ میشود . برای اظهار شاعری یا مقابله با شعرای عصر شعر نگفته بلکه در اثر جوش طبع بر زبانش جریان یافته گرچه کلام او خالی از الفاظ علمی عربی نیست لیکن زبانش از جوهر فطری خاک خراسان نمایندگی داشته علمش عارضی مینماید . و بدینجهت کلام او مانند فردوسی بصرافت اصلی فارسی باقی است . نمونه اشعار : - چون گشت جهانرا دگر احوال هیاتیش زیرا که بگسترد خزان راز نهانیش بر حسرت شاخ گل در باغ گوا شد بیچارگی و زردی و کوژی و کمانیش تا زاغ بباغ آمد بلبل ز فصاحت بر بست زبان از طرب ولحن واغانیش شرمنده شد از باد سحر گلبن عریان وز آب روان شرمش بربود روانیش کهسار که چون رزمة بزاز بداکنون گر بنگری از کلبه نداف ندانیش چون زرمت و رنگر آن لعل بدخشیش چون چادر گازر نگر آن برد یمانیش پس بادجهد مبردز که لاجرم اکنون چون پیر که یاد آید از عهد جوانیش خورشید بپوشد زغمش پیرهن خز این است همیشه سلب خوب خزانیش بر مفرش پیروزه بشب شاه حبش را از سوده یا کیزه بلور است اوانیش بنگر بستاره که بتازد سپس دیو چون زر که ازیده که بر قیر چکانیش مانند یکی جام بخین است سباهنك بزدوده بقطره سحری چرخ کیانیش گرنیست بخین چون ؟ که چوخورشید برآید هی چند که جویند نیابند نشانیش پروین بچه ماند به یکی دسته نرگس یا نسترن تازه که بر سبزه فشانیش (۱) حکیم در قبادیان بلخ در ٣٩٤ ھ تولد یافته در ٤٨١ در یمگان از مضافات بدخشان وفات کرده پس در ینصورت ویرا از شعرا و نویسندگان قرن پنج باید شمرد - مترجم . ۳۱