Page 2570

( صفحه ۳۲ ) کابل ( شماره اول و دوم ) شعراء این طبقه ذکر تخلص را در هر نظمی لازم نمیدانستند ، لکن حکیم گاه گاه تخلص خود را ذکر میکند . عنصری بلخی در عهد سلطان محمود ملك الشعرا و امیرالامرا و مصاحب خاص بوده . بزور سخن و یاوری اقبال چار صد شاعر او را باستادی برگزیدند . استاد منوچهری در قصائد خود نیز بشاگردی او اقرار نموده . ارباب تذکره دیوان او را سی هزار بیت می نویسند . لیکن اشعاری که از او باقی مانده بیش از سه هزار بیت نیست . عنصری زبان را طوری اصلاح نمود که گویا اشعار او از حیث تکامل دو قرن بعد را طی کرده با اشعار طبقه دوم در آمیخت . و علت آن نیز التزام عنصری است بدربار سلطنتی و صحبتش با ارباب علم که بر احساسات ملی او چیره و زبانش ملائم نمود . قصائدش در مدح سلطان محمود و مسعود یا در تهنیت بعض فتوحات است دارای تشبیهات مختلف که در ان از حالت جغرافی بعض نواحی و تعریف بهار و عشق و غیره سخن رانده . تشبیب را غالباً از سی تا به پنجاه بیت رسانده بعد گریز بمدح میکند و گاه در یکدو بیت آخر نامی از ممدوح می برد . عنصری در ( ۴۳۱ ) وفات کرد . غنو د سنبلد بر ماه منور خط و زلفین آن به روی دلبر یکی را سنبل نورسته بالین یکی را لاله خود روی بستر بروی و موی او بنگر که بینی بی آذر هردو وانرا فعل آذر یکی بید و د سال و ماه تیره یکی بی نور روز و شب منور مرا بهره دو چیز آمد ز گیتی دل پاك و زبان مدح گستر یکی بر مهر جانان وقف کردم یکی بر مدح شاهنشاه کشور مبارك دست او دو گونه ابر است کشنده دشمنان و دوست پرور یکی با تیغ و بارانش همه خون یکی با بذل و بارانش همه زر بروز رزم او بسیار بینی گولشکر شکار و کرد صف در یکی را زخم تیرش کرده بیجان یکی را زخم تیغش کرده بی سر ۴۲