Page 2566

( صفحه ۲۸ ) کابل (شماره اول ودوم) وتشبیه مخرج رسانده بلکه در کلام او استعاره آنقدر کم است که گویا هیچ نیست اما نظامی سخنان پیشینه را مبتذل یافته نقاشی بخرج رساند یعنی تشبیه را استعاره و استعاره را مکررا استعاره نمود و در نتیجه سخن را رنگین ساخت لیکن کلام بر صفا وصرافت اصلی نمانده دقت و پیچیدگی دران پیدا شد . اما سبب مغائرت در بین کلام فردوسی و سائر معاصرین او آنست که فردوسی در کوهسار و مرغزار پرورش یافته و آنچه طبیعت باوا الهام نموده گفته است. ازینجهت کلام او فارسی خالص واز تراکم بلاغت و استعاره و بالاخره از هرگونه تصنع عاری است. برخلاف معاصرین او از شعرا که بآستان سلطنت حاضر و با فضلا معاشر و پابند قاعده وقانون رسمی بودند و ازینجهت در کلام آنها الفاظ عربی و اصطلاحات علمی و آثار تصنع بیشتر یافت میشود لیکن از صرافت اصلی خارج نگشته چه همه در يك عصر وبك محيط زیست کرده اند. واینمطلب از مطالعه کلام هريك ظاهر می شود . اسدی طوسی : مؤرخین و ارباب تذکره همه او را استاد میگویند. وی استاد فردوسی و نخستین شخصی است که در اصول لغت و زبان فارسی فرهنگ نوشته و دیگر فرهنگ نویسان از و پیروی کرده اند آرایش نظم فارسی از و آغاز کرده در کلامش متانت و رنگینی و نزاکت موجود وخودش استاد پیرانه سال اما دلش جوان است هرجا از باغ و بهار وحسن ذکری نموده دامنه سخن را وسعتی داده که حلاوت می بخشد. اقتدار او در سخن مطالب متنوعه را در قالب نظم ریخته دوبیتی را سه بیتی و سه بیتی را بیشتر نمود، اکثر قطعات او در عشق و وعظ وغیره میباشد و شاعرانه گفته است . ۲۸