Page 2565

( صفحهٔ ۲۷ ) سخندان فارس ( سال ششم ) بزد تیر برسینهٔ اشکبوس سپهر برین بر کفش داد بوس کشانهم اندر زمان جان بداد تو گفتی که از بطن مادر نزاد بقوهٔ طبع یک صفحه مضمون را بدو بیت گنجانده : بروز نبرد آن یل ارجمند به تیغ و به خنجر بگر ز و کمند درید و برید و شکست و به بست یلان را سرو سینه و پا و دست درین دو بیت که از مجلسی سخن رانده نیز کمال ایجاز را بخرج داده است - چو یک نیمه از تیره شب در گذشت شب آهنگ بر چرخ گردان بگشت (۱) بپی مشورت مجلس آراستند نشستند و گفتند و بر خاستند گویند در کلام او یک لفظ عربی هم نیست لیکن این سخن اصلی ندارد. آری نسبت بدیگران کلمات عربی را کمتر استعمال میکند زیرا نه در شهر پرورش یافته ونه در مدارس علمی تحصیل کرده بود. فردوسی محبت صمیمی بارستم داشته و از تماشای بهار زنده گانی او خورسند میشده و ازینجهت کارنامه های او را بجوش و خروشی بیان کرده که در سائر داستانها چنان جوش و خروش یافت نمی شود گویا مقصود او از شاهنامه تنها شرح حال رستم بوده و دیگران را بطور بهانه ذکر نموده . جهان آفرین تا جهان آفرید سواری چورستم نیامد پدید اینچنین است معاملهٔ نظامی با سکندر که در سکندر نامه محبت مخصوصی باو می پروراند . نا گفته نماند که شعرا بمضمون خود علاقه داشته و بنظر فرزندی دران می نگرند و از ینجهت شاعر نتائج طبع خود را زاده های معنوی میگویند. ظاهرا سکندر نامه گردهٔ از شاهنامه معلوم می شود لیکن در سبک هر دو فرق بسیار يست زیرا کلام فردوسی ساده و بی تکلف و اشیاء محسوسه مدنظر را در استعاره . (۱) این بیت مشابه و در شهنامه دیده نشد . ۲۷