Page 1360

شماره (سوم) سال دوم افغان در هندوستان (١٠١) پنجاه پول مسی بود که دران عهد این پول را جتیل میگفتند . تعین وزن تنکه مختلف فیه است بعض يك توله مس و برخی ربع کم دو توله گفته ، فرشته گويد يك توله طلا و نقرة مسكوك را تنگه میدانستند ) تعداد قطعات سفر مینای (اثما آت) علاؤ الدین نیز بالغ بر هفتاد هزار نفر میگردید که از ان جمله هفت هزار نفر پیلدار بود ، فرشته میگوید ترتیب تعمیرات دولتی بنوعی بودکه بزرگترین عمارات درکمتر از ماهی ساخته میشد مشهور ترین عمارات علاؤ الدین قصر هائیست که در منطقة سیری ( قریب دهلی ) بساخت و از آنهمه مشهور تر عمارت هزارستون اوست که تامس ولیم یل ازان ذکری میکند . هکذا علاؤ الدین بشعر وفضلا معاش لایق میداد واحترامی بسزا میدمود واهل فن میپرورید .صوفیون معروف آزمان از قبیل شیخ تاج الدین پسر سید قطب الدین وسید رکن الدین وقاضی صدر الدین عارف در جملة قضات دولت علاؤالدین مثل آفتاب میدرخشیدند و شعرائی از قبیل امیرحسن سنجری صاحب فوایدالفیوا دو تالیفات متعدده ( آنکه او را سعدی هندوستان خوانند ) وصدوالدین عالی ، حمیدالدین راجه ، مولا نا عارف ، عبدالحکیم خان ، شهاب الدین صدرنشین وامثالها در دربار علاؤالدین زندگی مینمودند . دهلی در عهد علاؤ الدین مركز اجله علما وفضلا اطبا و منجمین ،مورخین وصوفیون زمان گردید ، و بالجمله است شیخ نظام الدین اولیا صوفی معروف ، قاضی فخرالدین ناقله فاضل مشہور ، مولانا شاطی استاد علم قرأت ، شهاب الدین جلیلی واعظ و خطیب نامی وامثالها محمد قاسم متجاوز از شصت نفر معاصرین فاضل و نامی علاؤالدین را در دهلی حساب میکند، مورخین هندی میگویند هیچ پادشاهی را در عهد اسلام مثل علاؤ الدین فتوحات وسیعه هندمیسر نشد ، وآنقدر که در عهد او عمارات ، مساجد مینارها ، خوانق حوضه ها ، حصار ها در هندوستان ساخته شد در دولت هیچ پادشاهی ساخته نگردید . همچنان آنقدر صنعت کاران واهل فن که در درباراو پروریده شد در دربار هیچ شهنشاه هند پرورش نیافت علاؤ الدین در عین آنکه پادشاه متشرع بوده وشرب مسکرات را در تمام مملکت وسیعه خویش بشدت ممنوع قرار داد وظروف و آوانی زرین را آب کرده سکه زد ، دارای عصبیت ملی نیز بود چنانکه در یکروز پانزده هزار مغول مسلمان شده و مستخدم دولت را قتل عام نمود چونکه این مسلمانهای اجنبی را برخلاف مصالح پولتیك ملی میدانست ، وندمای حضور او عبارت از خواص افغانی بوده اند از قبیل ٣٠٩