Page 836

(٢٦٣) خاندان هان های چین و قیاصره روم را وادار ساخته بود که به کوشانی های بزرگ نزدیک و دوست شوند. این دوستی برای کوشان شاهان آریانا از هر رهگذر مفید بود شهرت و جلال و مقام آنها را درین گوشه اسیا تامین میکرد. سیاست موازنه را میان شرق و غرب تا اندازه در اختیار آنها میگذاشت. پارت های غربی را در مجاورت آنها خورد میکرد مواد اولیه و مال التجاره امپراطوری آنها به چهار سمت افق به اسانی فروخته میشد. باره ابریشم و شاخه جنوبی آن شهر های آریانا مخصوصاً «بلخ» بزرگترین تجارتگاه بین المللی وقت شده و از قرا نزیت اموال مفاد سرشاری بدست ایشان و تجار انها می آمد پس مفاد متقا بله چنین متقاضی بود که روابط سیاسی با اعزام ایلچی و نمایندگان میان دولت کوشانی آریانا و رومن ها و چینی ها برقرار شود رومن ها در زمان سلطنت «تراژان Trajan در حوالی ١١٦ مسیحی موقتاً به خاک های بین النهرین دست یافته و تا کنار سواحل دجله رسیده بودند و بیش از ٦٠٠ میل از سرحدات غرب قلمرو امپراطوری کوشانی فاصله نداشتند به این ترتیب فاصله میان خاکهای دو امپراطوری آنقدر زیاد نبود ازین جهت نویسیندگان و حتی شعرای رومن مثل «اویرژیل» «پروپریس» و «اورلیوس ویکتور» Aurelius Victor از کوشان شاهان و تعلقات شان با قیاصره روم صحبت کرده اند. این اشارات در بعضی مواقع بسیار صریح و در برخی هم کمی مبهم است ولی روی هم رفته برای روشن ساختن تعلقات کوشان و رومن خیلی مفید و مهم است ظهور سلطنت کوشانی در اواسط نیمه اول قرن اول ق م تقریباً معاصر زمان «ژول سزار» و «اگوست» قیاصره روم میباشد. روابط سیاسی میان کوشان شاهان آریانا و قیاصره روم با خاندان کدفیزس ها آغاز و در عصر کنیشکا منبسط گردید بیشتر متذکر شدیم که از روی معلومات شعرای رومن در استقرار روابط کوشان و رومن و تبادله نمایندگان میان ایشان هیچ شبهه ئی نیست ولی اشکال اسمای کوشان شاهان قدری موضوع را مشکل