Page 249

( ۲۲۸ ) شعرا و مورخین دورۀ اسلامی از «ویهارا» (بهار) واژه ناو او یها را، « نوبهار » ساخته اند و تا حال یکی از دروازه های سمت جنوبی حصار نیمه ویرانۀ بلخ بنام دروازۀ نوبهار معروف است . پس بخوبی می بینیم که همان «وارا» قصر معمور جمشید مرکز عمران و آبادی شهر بخدی در دوره های تاریخ ملی ما فراموش نشده و « ویهارا» و « ناوا ویهارا »ی عصر بودائی و « نوبهار » دوره های اسلامی خاطرۀ اسم قدیم آنرا با مفهوم جدا گانه تا امروز محافظه کرده اند. * * * قراریکه پیشتر هم اشاره کردیم درین شبهه ئی نیست که ناواویهارای متذکرۀ زایر چین هیوان تسنگ معبد بودائی بوده و در جایش این موضوع را مفصل شرح خواهیم داد. درین هم گفتگوئی نداریم که مورخین اسلامی مانند مسعودی وابن فقیه همدانی، یاقوت رومی، عمر بن الازرق کرمانی، زکریای قزوینی وغیره هم از بت و بتکده صحبت میکنند ولی این مطلب را میخواهم اینجا خاطر نشان کنم که همان طور که کلمۀ « وارا » با کمی تحریف تلفظ و معنی در تمام دوره های تاریخ از بین نرفته، خاطرات قصر قدیم سلطنتی و پرچم ها و بیرق ها و تزئینات، مخصوصاً پرچم ها و بیرق های بدان بلندی و پهنائی که مسعودی شرح میدهد و معابد بودائی فاقد آنست حتماً یادی از شکوه قدیم قصر سلطنتی و بیرق های بلند بخدی میدهد که اوستا واضح وصریح بدان اشاره کرده است . * * * بلخ زیبا، بلخ در خشان، بلخ الحسنا، بلخ گزین که کانون مدنیت و تهذیب و آئین وزبان و ادبیات قوم نجیب بود و همه افتخارات آریا از آنجا نشئت کرده بود مرکز سیاسی و اداری و کانون مملکت داری و جهانبانی هم گردید « آریانم هویژنو » یا « فرشاهی آریائی » هم ازینجا طلوع کرد و بار اول بابای بزرگ، جمشید پیشدادی پرچم سلطنت و فرپادشاهی خویش وسیادت