Page image — the source of record
Machine transcription
( ۲۲۷ )
کلمۀ « وارا » که اوستا ذکر کرده هیچگاه از بخدی و بلخ جدائی نداشته و ندارد و در تمام دوره های تاریخ این دو کلمه بهم پیوست بوده و هست. « وارا » اصلاً «پناهگاه» معنی داشته و به تدریج در مورد خانه و قصر و معبد هم استعمال شده است و از احتمال بیرون نیست که واراهای دیگری به مفهوم قصر یا اتشکده در شهر بلخ بعد از ظهور زرتشتر سپیتمان بلخی و بعد از سلطنت ویشتاسپه بنا شده باشد. بهر حال وقتیکه دیانت بودائی در آریانا انتشار یافت و شرح آن مربوط به وقایع عصر موریاها درین کتاب داده شده است و جای دیانت اوستائی را بودیزم گرفت معبدی بنام « ویهارا » شهرت بسزا یافت « ویهارا » کلمه ایست سانسکریت و درین عصر و بیشتر مفهوم خانقاه و معبد بودائی را افاده میکرد و قراریکه از روی یادداشتهای زایر چین هیوان تسنگ معلوم میشود در بلخ اقلا دو «ویهارا» خیلی معروف بود که یکی محض به نام «ویهارا» خوانده میشد و دیگری ویهارای نو که آنرا «ناواویهارا» میگفتند و زایر چین بنای آنرا بیکی از پادشاهان قدیمه یا اولین پادشاه کشور نسبت میدهد و به اصطلاح زایر چین آنرا «ناپوه سنگ کیالان» و در عرف پیروان بودائی مملکت «اولسنگارامه» هم میگفتند که تمام آن «معبد نو» معنی دارد.
بهر حال مقصود من در اینجا تعریف «ناواریهارا» معبد بودائی جدید بلخ نیست (۱) بلکه میخواهم توضیح بکنم که کلمۀ «وارا» که اوستا یاد کرده و سنگ بنای آنرا یا ما یا جمشید بزرگ پیشدادی گذاشته بود و هسته مرکزی شهر بخدی بشمار میرفت بعد از عصر اوستائی از بین نرفت و تذکار ویهارای قدیم و نو از طرف هیوان - تسنگ الزام میکند که ویهارای قدیمه ئی هم در بلخ آباد و معمور بود.
(۱) نوبهار را از نقطه نظر معبد بودائی در يك مقاله مفصلی که از شماره ۲۰۱ سال ۱۶ انیس تا شماره ۲۰۹ سال مذکور نشر شده شرح داده ام.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.