{"book":"adl0967","page":249,"text":"( ۲۲۸ )\n\nشعرا و مورخین دورۀ اسلامی از «ویهارا» (بهار) واژه ناو او یها را، « نوبهار »\nساخته اند و تا حال یکی از دروازه های سمت جنوبی حصار نیمه ویرانۀ بلخ\nبنام دروازۀ نوبهار معروف است . پس بخوبی می بینیم که همان «وارا» قصر\nمعمور جمشید مرکز عمران و آبادی شهر بخدی در دوره های تاریخ ملی ما\nفراموش نشده و « ویهارا» و « ناوا ویهارا »ی عصر بودائی و « نوبهار » دوره های\nاسلامی خاطرۀ اسم قدیم آنرا با مفهوم جدا گانه تا امروز محافظه کرده اند.\n\n* * *\n\nقراریکه پیشتر هم اشاره کردیم درین شبهه ئی نیست که ناواویهارای متذکرۀ\nزایر چین هیوان تسنگ معبد بودائی بوده و در جایش این موضوع را مفصل شرح\nخواهیم داد. درین هم گفتگوئی نداریم که مورخین اسلامی مانند مسعودی\nوابن فقیه همدانی، یاقوت رومی، عمر بن الازرق کرمانی، زکریای قزوینی\nوغیره هم از بت و بتکده صحبت میکنند ولی این مطلب را میخواهم اینجا خاطر\nنشان کنم که همان طور که کلمۀ « وارا » با کمی تحریف تلفظ و معنی در تمام\nدوره های تاریخ از بین نرفته، خاطرات قصر قدیم سلطنتی و پرچم ها و بیرق ها\nو تزئینات، مخصوصاً پرچم ها و بیرق های بدان بلندی و پهنائی که مسعودی شرح\nمیدهد و معابد بودائی فاقد آنست حتماً یادی از شکوه قدیم قصر سلطنتی و بیرق\nهای بلند بخدی میدهد که اوستا واضح وصریح بدان اشاره کرده است .\n\n* * *\n\nبلخ زیبا، بلخ در خشان، بلخ الحسنا، بلخ گزین که کانون مدنیت\nو تهذیب و آئین وزبان و ادبیات قوم نجیب بود و همه افتخارات آریا از آنجا\nنشئت کرده بود مرکز سیاسی و اداری و کانون مملکت داری و جهانبانی هم\nگردید « آریانم هویژنو » یا « فرشاهی آریائی » هم ازینجا طلوع کرد و بار\nاول بابای بزرگ، جمشید پیشدادی پرچم سلطنت و فرپادشاهی خویش وسیادت","chars":1468,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00249.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/249","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/249","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}