Page image — the source of record
Machine transcription
(۱۴۳)
فصل هشتم
که آنها دیوانه شدند و نتایجی که از این کار بدست آمد مصیبت بزرگی بود تمام لایحه قوانین و تدابیری را که
وزرا و دولت میخواستند اشاعه نمایند مردمی که دماغ آنها عیب کرده بود ردمینمودند و هر چیز را که پادشاه
و وزرا میگفتند یا میکردند بخاطر خلل یافته مردم خلاف میگذشت و نمیپذیرفتند پادشاه بوزرا خود گفت که
بجهت من هرگز ممکن نیست که هیچ قانونی را برخلاف میل مردم بتوسط مجلس شورای آنها معمول نمایم لهذا
خوبست که ما هم ازان آب بیاشامیم و خود را با سایر دیوانها مساوی نمائیم و این کار را کردند و پادشاه و وزرا
هم سمان دیوانگی مبتلا شدند و دولتی که تمام اجزای آن دیوانه بودند نمی توانستند یا دوام نمایند لهذا
همسایه های آنها آمده مملکت آنها را متصرف گردیدند و دیوانه ها را از انجا اخراج نمودند منبینز خوشحالی و آسوده گی و
رفاهیت رعایا بسته بعدالت و قوانینی است که در مملکت معمول ست در قانون پادشاه و گدا مساوی
میباشند و بیسر مایم از سرمشقی که امرای سابق گذاشته اند نباید پیروی نمایند در زمان حکمرانی هر صاحب منصب
و هر سرکرده از خود قانونی داشت و دیوانخانجات ابدا وجود نداشت البته اعتراف دارم از اینک هنوز
نتوانسته ام محاکمات قانونی را تکمیل نمایم و ترتیب صحیحی بجهت اجرا عدل در محاکمات بوضع کامل دنیا که
میل داشتم نتوانسته ام معمول و مکمل بنمایم در این باب هنوز باید خیلی ترقی بعمل بیاید مثلا در اوایل حکمرانی
من که مردم یاغی و خودسر و وحشی و غیر متمدن بودند قوانین در عقوبتهای من خیلی شدید بود ولی سال بسال
برحسب تربیت و امنیت و اطاعت رعایای خود رفتار نموده اکثر آن قوانین را اصلاح نموده و عقوبات را
مندرجاً سهلتر نمودم اخلاف من باید این تدبیر را جاری داشته باشند و قوانین را بمناسبت ترقی و تفوق
ملت در تمدن حالیه تبدیل و اصلاح نمایند و باید بخاطر داشته باشند که مجلس قانونی و مجالس شورا در ممالک
متعدده فقط بجهت همین مطلب میباشند که همیشه قوانین را عوض و بدل نموده با ترقی عمومی دنیا همقدم
باشند قلبا امیدوارم که اهالی مملکات بامداد خداوندی بواسطه تربیت و تعلیمات دولت عاقلی متدرجا
بآن درجه برسند که بتوانند خودشان قوانین خود را بجهت خودشان وضع نمایند غیر از قوانین الهی که امورات
دینی و عبادات و مکارم اخلاق راجع بآن میباشد دیوانخانه های عدلیه که من دایر نموده ام از دیوانجا
هائی که در زمان امرای سابق بوده است خیلی متینتر میباشد ولی باز هم هر قدر خزانه دولت کفایت نماید
که بجهت
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.