Page image — the source of record
Machine transcription
(۱۴۳)
فصل هشتم
که بجهت این مطلب بیشتر مخارج شود سزاوار است که دیوانخانه های عدلیه دیگر هم دایر بشود اگر در ولایات
متعدده مملکت دیوانخانه ها بیشتر دایر بشود بجهت اهالی مملکت لازم نخواهد بود که از نقاط مسکونه خود بجهت
محاکمه حکم دیوانی مرافعه جات خود مسافرت نمایند ولی چون مرافعه جات بیشتر از ان بود که دیوانخانه ها بتوانند
تمام آنها را قطع و فصل نمایند و در خزانه دولت هم این قدر پول نبود که دیوانخانه های متعدد بجهت این کار
دائر نمایند لهذا برای آنکه زودتر اجرا امر عدالت بشود اکثر فقرات را شفاها قطع و فصل مینمودند بدون
اینکه در دفتری ثبت بشود یا صورت مجلس آن ضبط شود تمام کارها مرافعه در ظرف چند دقیقه تمام میشد چرا که
مدعی و مدعی علیه و تمام شهود را در حضور حاکم حاضر مینمودند و حاکم بعد از انکه شخصا اظهارات طرفین اصفا می
نمود بدون اینکه اظهارات مذکور ثبت شود فورا حکم آن را مینمود و بعد مشغول ترافع فقره دیگری میشد باین قسم
حکم چندین مرافعه را می نمودند حالا تمام فقرات مرافعه های ارثی و املاکی و امورات تجارتی و غیر ها را
در کتابچه ها ثبت مینمایند و صورت آنها را بجهت مراجعه در دفترخانه دولتی ضبط میکنند لازم است
که برای دیوانخانه ها محررین مقرر شوند تمام مطالب را ثبت نمایند تا اشتباه کاری نشود یا حکمی
برخلاف صادر نگردد و نیز سواد احکام را بجهت مراجعه و نیز بجهت رجوع بدیوانخانه بالا تر ضبط نمایند
خیلی لازم است که تمام این تغییرات در دیوانخانهای عدلیه و در اجراء عدالت مندرجا بعمل بیاید چرا که
اگر قبل از انکه مردم قدر مهربانی را بدانند تدبیر ملایمی اختیار نموده شود مثل آنست که از مردم خود سری یاغی
تقویت نموده اند چنانچه شاعر گفته است ترحم بر پلنگ تیز دندان ستمکاری بود بر گوسفندان
مثلا از اداره اخباریه با وضع مخبرین و جاسوسین آن که من متداول داشته ام تمام مامورین که عادت
برشوه داشتند و خوانینی که از رعایا عنقا پول میگرفتند تنفر دارند زیرا که جاسوسها و مخبرین در باب
این اعمال آنها بمن را پورت میدهند از قراریکه می شنوم این مامورین و خوانین از مامورین دائره اخبار
من خیلی بدگوئی می کنند حتی انکه پسرهای مرا از تمام مخبرین و جاسوسین منزجر ساخته اند ولی معهذا
بپسرها و اخلافم نصیحت میکنم که ازین اداره همیشه خیلی مواظبت داشته و مکمل نگاه بدارند زیرا که این
اداره است که در تمام ممالک متمدنه جاری و دایر است اداره مذکور بجهت اینکه دولت مرا از تمام امورات
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.