{"book":"adl0965","page":399,"text":"(۱۴۳)\nفصل هشتم\nکه آنها دیوانه شدند و نتایجی که از این کار بدست آمد مصیبت بزرگی بود تمام لایحه قوانین و تدابیری را که\nوزرا و دولت میخواستند اشاعه نمایند مردمی که دماغ آنها عیب کرده بود ردمینمودند و هر چیز را که پادشاه\nو وزرا میگفتند یا میکردند بخاطر خلل یافته مردم خلاف میگذشت و نمیپذیرفتند پادشاه بوزرا خود گفت که\nبجهت من هرگز ممکن نیست که هیچ قانونی را برخلاف میل مردم بتوسط مجلس شورای آنها معمول نمایم لهذا\nخوبست که ما هم ازان آب بیاشامیم و خود را با سایر دیوانها مساوی نمائیم و این کار را کردند و پادشاه و وزرا\nهم سمان دیوانگی مبتلا شدند و دولتی که تمام اجزای آن دیوانه بودند نمی توانستند یا دوام نمایند لهذا\nهمسایه های آنها آمده مملکت آنها را متصرف گردیدند و دیوانه ها را از انجا اخراج نمودند منبینز خوشحالی و آسوده گی و\nرفاهیت رعایا بسته بعدالت و قوانینی است که در مملکت معمول ست در قانون پادشاه و گدا مساوی\nمیباشند و بیسر مایم از سرمشقی که امرای سابق گذاشته اند نباید پیروی نمایند در زمان حکمرانی هر صاحب منصب\nو هر سرکرده از خود قانونی داشت و دیوانخانجات ابدا وجود نداشت البته اعتراف دارم از اینک هنوز\nنتوانسته ام محاکمات قانونی را تکمیل نمایم و ترتیب صحیحی بجهت اجرا عدل در محاکمات بوضع کامل دنیا که\nمیل داشتم نتوانسته ام معمول و مکمل بنمایم در این باب هنوز باید خیلی ترقی بعمل بیاید مثلا در اوایل حکمرانی\nمن که مردم یاغی و خودسر و وحشی و غیر متمدن بودند قوانین در عقوبتهای من خیلی شدید بود ولی سال بسال\nبرحسب تربیت و امنیت و اطاعت رعایای خود رفتار نموده اکثر آن قوانین را اصلاح نموده و عقوبات را\nمندرجاً سهلتر نمودم اخلاف من باید این تدبیر را جاری داشته باشند و قوانین را بمناسبت ترقی و تفوق\nملت در تمدن حالیه تبدیل و اصلاح نمایند و باید بخاطر داشته باشند که مجلس قانونی و مجالس شورا در ممالک\nمتعدده فقط بجهت همین مطلب میباشند که همیشه قوانین را عوض و بدل نموده با ترقی عمومی دنیا همقدم\nباشند قلبا امیدوارم که اهالی مملکات بامداد خداوندی بواسطه تربیت و تعلیمات دولت عاقلی متدرجا\nبآن درجه برسند که بتوانند خودشان قوانین خود را بجهت خودشان وضع نمایند غیر از قوانین الهی که امورات\nدینی و عبادات و مکارم اخلاق راجع بآن میباشد دیوانخانه های عدلیه که من دایر نموده ام از دیوانجا\nهائی که در زمان امرای سابق بوده است خیلی متینتر میباشد ولی باز هم هر قدر خزانه دولت کفایت نماید\nکه بجهت","chars":2084,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0965/00399.jpg","first_page":1,"last_page":485,"title":"Tāj al-tavārīkh تاج التواريخ","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0965/399","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0965/canvas/399","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0965/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0965_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}