Page 452

(۴۱۱) کامران پس از قتل وزیر فتح خان از حصهٔ سیه آباد وردک بسوی هرات مراجعت کردند سردار محمد عظیم خان باوکرائی شہزادہ محمد اسمعیل بن شہزادہ ایوب شاه بن اعلیحضرت تیمورشاه درانی را بقتل رسانید دران ایام که چون تصرف دار السلطنه کابل از طرف سردار دوست محمد خان صورت گرفته بود در برابر فعالیت او که باید در نظر اقران وقع و اعتباری یابد توپ مشهور (زبر زنگ) زمانشاهی را که از نامی ترین و زیباترین توپهای آنروز و از سال ۱۲۱۲ (سال ششم سلطنت زمانشاه) تا این هنگام در برابر ایوان قصر جدیدالتعمیر چهل ستون نمایان گذاشته بود و از آلات بیش قیمت و قابل افتخار دورهٔ امپراطوری زمانشاه محسوب میشد سردار محمد عظیم خان برای سردار دوست محمد خان اعطا کرد و عهدهٔ حکومت غزنین را نیز برای وی حکم داد و باین عطیه بر برادر خود افتخار بخشید از جمله توپهای زیاد عصر سلطنت زمانشاه که تنها در خطهٔ پنجاب گذاشته بود بعد از انقراض امپراطوری درانی همه بدست رنجیت سنگ قرار گرفت و از انجمله در حملهٔ اول انگلیسان در فیروز پور پنجاب (۱۵۳) میل توپ عصر زمانشاه در سال ۱۲۶۳ هـ ق مطابق ١٨٤٦ ع بدست سپاه انگلیس افتاد. نذر شمشیر عنوان فوق یکی از اصطلاحات معروف عسکری عصر زمانشاه است و در جملهٔ یادداشت های خصوصی و ثقات روایات تاریخی محفوظ مانده است و چون از عدم اعتنای تاریخ نویسان امثال این حکایات روشن در قید نگارش کتب معتبر در نیامده است بعضاً بیش از افسانهای نخوانده نمیشوند اما نتایج اقدامات عاجل زمانشاه از همه اصطلاحات بدرستی پشتیبانی و بر اهمیت تاریخی این گونه حکایات می افزاید: در یکی از حملات زمانشاه بعزم سفر لاهور روزی اطلاع رسید که بآنطرف دریای چناب لشکر دشمن در سیده لنگر اندازی کرده و کثرت پدید آورده اند . چون سپاه اسلام از ترصد و پیش بینی آنان بی اطلاع اند و علاوه تا از روی عدت که عسکر قراولی کمتر از لشکر دشمن اند ازین حرکت مبادا دسته های قراولی در معرض تلف واقع شوند . افسران لشکر قراولی واپس حرکت کرده بحضور اعلیحضرت زمانشاه که بساقه های لشکر روان بود بعرض رسانید، وقت یورش را به شب موعود گذاشتند در اثناء حمله در هنگام شب از یکطرف امواج آب دهشت ناک بنظر رسید و از دیگر طرف بیاعت ترصد لشکر دشمن افراد واحا دقشون درانی حیات خود را سراسر در معرض فنا دیده با ندیشهٔ مال و جان انتظار وقت مساعد می بردند . اعلیحضرت زمانشاه که جداً مصمم امر جهاد و متوجه استرداد لاهور بود دانست که قشون قراولی دل از دست داده اند و مبادرت نخواهند ورزید ، افراد و صاحب منصبان دسته های قراولی را بحضور طلب داشته خطاب فرمود که ازین آب های ابحار پنجاب شاه بابا یم ده بار بدین منوال در گذشته است و هر کایان او کسانی بودند که بعضاً خود شما و اغلپ پدران و بنی اعمام شمایان بوده اند درین حال از شما مردم قندهار یکسوال و انتظار دو جواب دارم یا بگوئید ما از نطفهٔ حرام بوجود آمده ایم بطرف موطن خود برگردید و اگر