{"book":"adl0964","page":452,"text":"(۴۱۱)\nکامران پس از قتل وزیر فتح خان از حصهٔ سیه آباد وردک بسوی هرات مراجعت کردند سردار\nمحمد عظیم خان باوکرائی شہزادہ محمد اسمعیل بن شہزادہ ایوب شاه بن اعلیحضرت تیمورشاه\nدرانی را بقتل رسانید دران ایام که چون تصرف دار السلطنه کابل از طرف سردار دوست محمد\nخان صورت گرفته بود در برابر فعالیت او که باید در نظر اقران وقع و اعتباری یابد توپ مشهور\n(زبر زنگ) زمانشاهی را که از نامی ترین و زیباترین توپهای آنروز و از سال ۱۲۱۲ (سال\nششم سلطنت زمانشاه) تا این هنگام در برابر ایوان قصر جدیدالتعمیر چهل ستون نمایان\nگذاشته بود و از آلات بیش قیمت و قابل افتخار دورهٔ امپراطوری زمانشاه محسوب میشد\nسردار محمد عظیم خان برای سردار دوست محمد خان اعطا کرد و عهدهٔ حکومت غزنین را نیز\nبرای وی حکم داد و باین عطیه بر برادر خود افتخار بخشید\nاز جمله توپهای زیاد عصر سلطنت زمانشاه که تنها در خطهٔ پنجاب گذاشته بود بعد از\nانقراض امپراطوری درانی همه بدست رنجیت سنگ قرار گرفت و از انجمله در حملهٔ اول انگلیسان\nدر فیروز پور پنجاب (۱۵۳) میل توپ عصر زمانشاه در سال ۱۲۶۳ هـ ق مطابق ١٨٤٦ ع\nبدست سپاه انگلیس افتاد.\n\nنذر شمشیر\n\nعنوان فوق یکی از اصطلاحات معروف عسکری عصر زمانشاه است و در جملهٔ یادداشت های\nخصوصی و ثقات روایات تاریخی محفوظ مانده است و چون از عدم اعتنای تاریخ نویسان\nامثال این حکایات روشن در قید نگارش کتب معتبر در نیامده است بعضاً بیش از افسانهای\nنخوانده نمیشوند اما نتایج اقدامات عاجل زمانشاه از همه اصطلاحات بدرستی\nپشتیبانی و بر اهمیت تاریخی این گونه حکایات می افزاید:\nدر یکی از حملات زمانشاه بعزم سفر لاهور روزی اطلاع رسید که بآنطرف دریای چناب\nلشکر دشمن در سیده لنگر اندازی کرده و کثرت پدید آورده اند . چون سپاه اسلام از ترصد\nو پیش بینی آنان بی اطلاع اند و علاوه تا از روی عدت که عسکر قراولی کمتر از لشکر دشمن اند\nازین حرکت مبادا دسته های قراولی در معرض تلف واقع شوند . افسران لشکر قراولی\nواپس حرکت کرده بحضور اعلیحضرت زمانشاه که بساقه های لشکر روان بود بعرض\nرسانید، وقت یورش را به شب موعود گذاشتند در اثناء حمله در هنگام شب از یکطرف\nامواج آب دهشت ناک بنظر رسید و از دیگر طرف بیاعت ترصد لشکر دشمن افراد\nواحا دقشون درانی حیات خود را سراسر در معرض فنا دیده با ندیشهٔ مال و جان انتظار وقت\nمساعد می بردند . اعلیحضرت زمانشاه که جداً مصمم امر جهاد و متوجه استرداد لاهور بود\nدانست که قشون قراولی دل از دست داده اند و مبادرت نخواهند ورزید ، افراد و صاحب منصبان\nدسته های قراولی را بحضور طلب داشته خطاب فرمود که ازین آب های ابحار پنجاب شاه\nبابا یم ده بار بدین منوال در گذشته است و هر کایان او کسانی بودند که بعضاً خود شما\nو اغلپ پدران و بنی اعمام شمایان بوده اند درین حال از شما مردم قندهار یکسوال و انتظار\nدو جواب دارم یا بگوئید ما از نطفهٔ حرام بوجود آمده ایم بطرف موطن خود برگردید و اگر","chars":2458,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00452.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/452","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/452","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}