Page image — the source of record
Machine transcription
٢٨٤
فرمودند. در وقت سلطنت احمدشاه و تیمورشاه داروغه دیوان انشا، منشی باشی یاد میشد و کلمات منشی الممالک، منشی الممالک دبیر اعظم، مدبر الملک، زبده نویس، منشی خاصه، سردبیر، سردفتر انشا، مخصوص منشیهای مشهور و ممتازی که حائز مقام و القاب فوق میبود خطاب میشد و در پیشانی فرمانهائی که بنام اوشان شرف اصدار مییافت با القاب عالیحضرت درایت و کیاست مآب مخاطب میگردیدند و در روز بار عام در پیشگاه تختگاه شاهنشاه از وقائع خوان و وقائع نگاران بیشتر موقع نشیمن داشت تسوید فرامینی را که شرف انفاذ مییافت بر عهده خویش میداشتند و از آژ آغاز تا انجام این شعبه جزء دیوان اعلی سلطنت و گاهی بصورت نیم مستقل تحت اثر شهنشاه و وزیر دیوان اعلی اداره میشد اشخاص مشخصی که درین رشته دو قطار انشاء پردازان از دیگر نویسنده گان و حضور نویسان سبقت می جستند و از رقم پردازان درجه اول مملکت محسوب میگردیدند آن کسان که در فن سیاق و انشای پردازی و فرمان نویسی و تاریخ نویسی و وقائع نگاری اختصاص بسزا میداشتند و یا باصطلاح آنروز [ملفوفه جات مکتوبه و مرموزه و معاهدات سیاسیه و مکاتبات مخصوصه] که در حال توسط شعبات سیاسی وزارت امور خارجه و دارالتحریر شاهی آجراء میشود آنوقت بطور کامل بداروغه اخبار ممالک محروسه و شخص منشی باشی و منشی خاصه به دیوان رسائل تعلق داشت و حتی انشاء پردازان و وزیغه و بیانجی برا از فرط ادب پروری و نوازش یکسان آن گروه که میخواستند حق اختصاص و امتیاز قلمی قائل شوند در تعلیقچههای رسمی بلفظ [جواهر فروش بازار معانی] مخاطب میساختند.
از نویسنده گان اول دوره احمدشاه دردران عبدالله خان پوپلزائی دیوان بیگی و شاه پسند خان اسحق زائی میرزا باشی و میرزا احمد خان درانی و مولوی محمد غوث خان تر کما ن ملا باشی و قاضی محمد ادریس خان و مولانا فضل احمد خان و مولانا فیض الدین خا ن و میرزا محمود خان و میرزا اسمعیل خان و میرزا غلام علی خان و میرزا فتح الله خان و میرزا هاشم خان و نور محمد خان ملقب به شاه نواز خان و گل محمد خان عبدالعلی خان و میرزا امان الله خان و صفی الله خان و میرزا محسن خان اند که از اجل اعلما و مشاهیر نویسنده گان مردم افغان دران روز بشمار میرفتند و عهدههای خطیر نویسنده گی بایشان مفوض شده بود.
میرزا عبدالهادی موسوی لاوی متخلص به عشرت [شخصی که در سال ١١٧٤ هـ ق از حضور اعلیحضرت احمدشاه غازی برتبه منشی باشی نائل شده است در میان منشیا ن و نویسنده گان مردم فارسی نژاد این افراد آن جماعت است که اشارت بیکی از نسخ خطی شاگردی میرزا مهدی استرآبادی انشاء پرداز معروف نیز امتیاز دریافته است.
و از اینکه معاصرانه جای شبهه نیست و مذکور درمیان رفقای همعصر خویش مثل میرزا الله ویردی شاملو متخلص به حیرت و مرزا مهر علی خان عرب خزیمه و میرزا عبدالغفار سبقت جسته و در آثار نظم و نثر اقتدار کاملی داشته و چون از مردمان موسویه صفویه و از دولتخواهان نادری بود پس از تاریخ قتل نادر شاه افشار بدیگر سوروی امید و التجا نداشته در آغاز سال ١١٦١ هـ ق در ظل حمایت و عاطفت اعلیحضرت احمد شاه غازی توسل جست و از حضور
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.