Page image — the source of record
Machine transcription
٢٨٥
اعلیحضرت شهنشاه در سلك نویسندگان حاضر رکاب شرف ملازمت حاصل کرد. میرزا عشرت
در جائی که اعلیحضرت تیمورشاه را در متن قصیدهای بزبان مدح یادمییازد درعالم فضل
ودانش خود را در برابر اعلیحضرت تیمورشاه بلفظ [شش در] معرفی کرده یعنی دانشوری
تیمورشاه را نسبت بخود بمراتب ترجیح داده است اما در ضمن مرتبه فهم و دانش خود را بهمین
رمز نیز ادا کرده و باثبات میرساند و اینکه نگارنده وساطت سردار عبدالله خان دیوان بیگی
وکیل الدوله را در قسمت استخدام میرزا عشرت ومیرزا حیرت و میرزا محمد هاشم و مهر علی
عرب خزیمه دریافتم و اینکه آثار منظوم و منثور عشرت موسوی را بوفرت ملاحظه کر دهام
تصدیق مینمایم که در فن ادب و سیاق از منشیهای درجه اول عصر خویش بوده و هروه قلم
او در میان نویسندگان مردم فارسی شخص نمره اول میرزا علی اکبر پیرودی است و چون متوجه امر
خیانت و بطرف خیانت نفس مایل بود آبرو و عزت نویسندگی خود را از دست داد (۱) .
از خاندان میرزا عشرت که چندتن درین فن سر بر آوردهاند و بنام منشی باشی خیل یاد شدهاند
فرزند اکبر میرزا عشرت میرزا عبد الله متخلص به [سرور] بود و در سال ۱١٦٥ هـ ق وفات
یافت و دوم میر محمد علی موسوی است که در وقت حیات پدر خویش در زمره منشیهای
دفتر انشا [دیوان رسائل] برقرار و وقتی عهده استیفاء نیز داشت و از سال ۱۱۹۰ هـ ق از حضور
اعلیحضرت تیمورشاه لقب کفایت خان دریافت و در مهر خود عبارت [کفایت است مرا لطف
پادشاه جهان] نقر کرده بود مذکور پس از وفات پدر خویش میرزا عبد الهادی عشرت برتبه
سرمنشی حضور بنام منشی باشی اعزاز و امتیاز یافت و وقتی بحکومت پشاور چنانچه زمانی
بفرض میرزا عشرت اختصاص داشت بحیث حاکم و مستوفی مالیات آن ولایت گماشته و وایس
بشغل دفتر انشاء سرافراز شد. اعلیحضرت زمانشاه درانی در عصر سلطنت خویش او را کما فی
السابق بعهده منشی باشی حکم برقراری داد و از سال جلوس او را بلفظ [خانمراد خان] مخاطب
گردانید چنانچه نگارنده در دو ورق فرمان اعلیحضرت زمانشاه که در آغاز سال ١٢٨٠ هق
نبشته شده است در محل مهر سر منشی علامت مهر او بعبارت [العبده لمتد تب خانه زاد]
خوانده میشود (۲) مذکور الی سال ۱۲۰۹ هـ ق بعین منزلت پر و وظیفه منشی باشی دوام
داد . و ای از انکه خودش و پدرش میرزا ها دیغان عشرت خود را در میان گروه
نویسندگان فارسی سر آمد و سابقدار ویك امور میدانست و از لحاظ نسبت موسوی
بخاندان صفوی ایران ارتباطی بهم میرسانید از اثر الطاف و عنایات اعلیحضرت زمانشاه
(۱) شرح حال نویسندگان مذکور و اولاد ایشان در کتاب موسوم به جهانگشای درانی اثر جدید
التأ لیف بنده بصورت بهتر ومفصل تر پرداخته شده است .
(۲) علامت مهرمنشی باشی در پشت اوراق فرمانها ازان فهمیده میشود که باصطلاح منشیان
قدیم در پهلوی مهر به تحریر رتبه های اشخاص مهر کننده را بخط طغرا اشارت و دلالت
میکردند و مرزبان مردم آنوقت آن فن را خاتم کشی مینامیدند و در پهلوی مهر منشی همواره
عبارت [حسب الامر اشرف] نبشته میبود و این علامت مخصوص شخصی است که فرمان بقلم او
تسویه و ترقیم مییافت .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.