Page 405

(٢٧٦) بیش از تصویب و اصدار فرمان برقراری مهاراجه تصویب دیگر بعمل آمد که در خطۀ زیبای پنجاب ولاهور سوای اهل هنود ازمردم پاکیزه سرشت اسلام تعداد بسیار سکنا دارند وامور مدارس ومحاکم شرعی وحفظ مزارات بابرکات واستحکام قوانین اسلام باید بدست يك تن ازعلماء مقتدر اسلام که از مردان روشناس ومتنفذ و درانجام امور متعلق بتواند بخوبی بصر شود وازتمام محاکم شرعی وعلما،وسادات ومشایخ وابنیه ومزارات آن سرزمین بازرسی نماید چون شخص رنجیت سنگ در امور کافة اسلام ودستور اسلامیت قطعاً حق دخالت ندارد لذا سر رشتۀ نظام امو شرع نبوی صلعم باید بیکی ازاجل علما ء عصر مو طن آندیار مفوض کر د د . برحسب تصویب وزراء کبار مولانا عزیزالدین لاهوری که درعلم طب نیز د سترس کامل و ازشعراء عصر وفقراء آنروز محسوب میشد بصفت امین قوانین اسلام باحیثیت معاونت ومستشاری مهاراجه رنجیت سنگ انتخاب وفرمان برقراری او با عبارت بسیار مطنطن پادشاهانه وزینت کلام عالیانه ازحکومت پشاور بعنوانش شرف اصدار یافت (۱) : دروقت تقرر مذکور چون ازصدور فرمان اعلیحضرت زمانشاه نفوذ واقتدار زیادی بهمرسانید در آن موقع آخرینی که سلطنت زمانشاه غازی منقرض ودوران سلطنت اول اعلیحضرت شاه شجاع الملک نیرووباختلال گذاشت رنجیت سنگ که میخواست بالای راجگان ایالات پنجاب جداتعرض ونواحی منصرفات شخصی ایشان را بها انواع توانائی در حیطة ضبط واستيلاك در آورد بطوریکه درمرور هفت سال فقیرعزیز الدین طبيب (امين قوانين اسلام) بالای طبقات باعتبار شرع انور ورسمیت عنوان امینی وقار ومنزلت حاصل کرده بود ازنفوذ اسلامیت وشهرت علم وادب وصفت فقراو استفاده بعمل آورد واورا باصفات علمیتش پیشر و جیو ش خودمعرفی کرده بالای قلاع ودهات وقصباتی که اراده داشت تعرض کند او را وسیلة پیشرفت قرارداده در برابر حریفان بر گماشت . فقیر مذکور دانست که اگز ازین اراده انحراف ورزد چون شخص مهاراجه رنجیت سنگ ازضبط واستیلاى طابقة اسلام و سكهان مقیم ایالت پنجاب بهیچ وجه رو گردان نیست معهذا فرماندهی خودرا دررأس قشون بـر ای رعایت طایفۀ اسلام وسیلهٔ خوبی تلقی کرده بدین عزیمت مسند و درامورحربی حصـه گرفت واگرچه درحملات اول بارنجیت سنگ باعث موفقیت او شد ولی درقست جماعات اسلام متوطن انجا وضع مسالمت کارانه وعادلانه را نیزازدست ندادولی هردوتن شهرت مکمل و اعتبار مزیدخود را بالای طبقات اسلام وهنود ازهمین روزانتخاب امین قوانین اسلام ولقب مهاراجه اصدار احکام اعلیحضرت زمانشاه حاصل کرده عروج کردند اما هردوتن فرط احترام بـه زمانشاه غازی داشتند علی الخصوص دروقت ورود زمانشاه براو لپندی آنوقتی که سلطنت اول اعلیحضرت شاه شجاع الملک نیز منقرض شده بود رنجیت سنگ و همین شخص فقیر نهایت مراتب خدمت وخلوصیت بجامیداشتند واین است متن فرمان اعلیحضرت زمانشـاه که تمام فقرات تاریخ را باشرح وبسط مکمل ازنظر میگذراند: (١) متن فرمان در پای نگارش این فصل مندرج است. متن فرمانی که بعنوان فقیر عزیز الدین نگاشته شده است در جملۀ یاداشت های سردارعلم خان وكيل الدوله درقبه اسناد خطی نگارنده محفوظ ومنحصر بفرد است.