Page 368

پادشاهان متأخر (١٠٩) مختصر کلام شخصیکه نارضامندی پدر داشت در دنیا و عقبا سزاوار خرسندی ندارد بلکه گرفتار غضب خداوند است از آن سبب ترک تحریر آن کردم زیرا که قابل تحریر نبود باری راجع به رویداد شده از مطلب سخن رانیم خلاصه کلام در مدت سه سال جمیع قاعده و قانون نظام در ولایات افغانستان جاری و تکمیل میشد چنانچه دولتهای خارجه تصدیق کردند بخصوص از کارخانجات نعل سازی و تفنگ سازی و گرنج و غیر و ذالك چیزیکه بدولت قوی شوکت به کار باشد اضافه بر آن در کمال خوبی به انجام رسانیدند و گوی مراد از جمیع دولتهای خارجه در صنعت و کمال بردند که همه احسن و آفرین کردند و به حسرت نگریستند و به حیرت ماندند و عجب کردند زیرا که از افغانستان اینقدر صنعت و کمال به خاطر نداشتند چنانچه در اوایل نظام داری دولتها میگفتند که افغانستان وحشی طبیعت کجا و نظام داری کجا بعد از آنیکه جمیع بزرگان و بزرگ زادگان داخل نظام شدند و به درجه اعلی ترتیب یافتند و بخوبی نظام داری نمودند همه دولت ها به کمال شان تصدیق کردند مختصر کلام بعد از آن در افغانستان اموری باقی نماند که از قاعده نظام و عدالت پادشاه خارج باشد گویا دولت افغانستان را خداوند دوباره از کتم عدم به عرصه وجود آورده باشد چنانچه به عیش و عشرت از سپاه و فقرا گذارنده شب و روز در باره پادشاه عدالت گستر دعا میکردند بهر حال چون از امورات نظام داری و سرشته فقر پروری خاطر جمع شدند بعد از آن به خاطر سرکار همایون فال خطور کرد که از تفضلات الهی دولت خداداد افغانستان بزرگ شد لازم که چند نفر از خدمتگاران حضور به منصب وزارت داخل شوند تا امر و نهی سپاه و فقرا و خدمت حضور و چندین امورات سلطنتی بدرستی انجام یابد چنانچه به مصلحت دید بزرگان دربار دوازده نفر از خدمتگاران حضور و بزرگان ولایت از هر قوم نامزد کرده مامور وزارت کردند . وزارت نمودن بزرگان دربار لهذا بعد از آن که وزراء مامور و مقرر شدند در امور سلطنتی بعضی برشته سپاه و برخی بجهت فقراء و با خبری آن متفق شده هريك ماموری خود را انجام داده بخیر دولت قوی شوکت کوشند این بود که جمیع وزراء به امر مامورین متوجه شده هريك خدمات خود را انجام داده از حضور پادشاه گذرانیدند و سزاوار خرسندی پادشاه شده از حضور تحسین و آفرین شنیدند چون امر وزیرها تمام شد و سررشته ملك و نظام بسته شد ثانی به خاطر بندگان اقدس خطور کرد که از فضل خداوند نظام دولت افغانستان بسته شد و از مرحمت الهی دولتی كوچك و قلیل افغانستان که به شمار دولت نبود بزرگ و کثیر شد و به شمار دولتها به شمار آمد لا کن پادشاه باید ولی عهد داشته باشد زیرا که مرگ حق است و از مرگ هیچ کس را گریزی نیست درین باب وزیرها باید فکر کنند و ملاحظه دارند و از فرزندان سرکار هريك را که سزاوار ولی عهدی بدانند باتفاق بحضور بندگان سرکار اقدس والا رسیده عرضه داشت بدارند .