{"book":"adl0959","page":368,"text":"پادشاهان متأخر\n(١٠٩)\nمختصر کلام شخصیکه نارضامندی پدر داشت در دنیا و عقبا سزاوار خرسندی ندارد\nبلکه گرفتار غضب خداوند است از آن سبب ترک تحریر آن کردم زیرا که قابل تحریر\nنبود باری راجع به رویداد شده از مطلب سخن رانیم خلاصه کلام در مدت سه سال جمیع\nقاعده و قانون نظام در ولایات افغانستان جاری و تکمیل میشد چنانچه\nدولتهای خارجه تصدیق کردند بخصوص از کارخانجات\nنعل سازی و تفنگ سازی و گرنج و غیر و ذالك چیزیکه بدولت قوی شوکت به کار باشد\nاضافه بر آن در کمال خوبی به انجام رسانیدند و گوی مراد از جمیع دولتهای خارجه\nدر صنعت و کمال بردند که همه احسن و آفرین کردند و به حسرت نگریستند و به حیرت\nماندند و عجب کردند زیرا که از افغانستان اینقدر صنعت و کمال به خاطر نداشتند\nچنانچه در اوایل نظام داری دولتها میگفتند که افغانستان وحشی طبیعت کجا\nو نظام داری کجا بعد از آنیکه جمیع بزرگان و بزرگ زادگان داخل نظام شدند\nو به درجه اعلی ترتیب یافتند و بخوبی نظام داری نمودند همه دولت ها به کمال شان\nتصدیق کردند مختصر کلام بعد از آن در افغانستان اموری باقی نماند که از قاعده نظام\nو عدالت پادشاه خارج باشد گویا دولت افغانستان را خداوند دوباره از کتم عدم به عرصه\nوجود آورده باشد چنانچه به عیش و عشرت از سپاه و فقرا گذارنده شب و روز در باره\nپادشاه عدالت گستر دعا میکردند بهر حال چون از امورات نظام داری و سرشته فقر پروری\nخاطر جمع شدند بعد از آن به خاطر سرکار همایون فال خطور کرد که از تفضلات الهی\nدولت خداداد افغانستان بزرگ شد لازم که چند نفر از خدمتگاران حضور به منصب\nوزارت داخل شوند تا امر و نهی سپاه و فقرا و خدمت حضور و چندین امورات سلطنتی\nبدرستی انجام یابد چنانچه به مصلحت دید بزرگان دربار دوازده نفر از خدمتگاران\nحضور و بزرگان ولایت از هر قوم نامزد کرده مامور وزارت کردند .\nوزارت نمودن بزرگان دربار\nلهذا بعد از آن که وزراء مامور و مقرر شدند در امور سلطنتی بعضی برشته سپاه\nو برخی بجهت فقراء و با خبری آن متفق شده هريك ماموری خود را انجام داده بخیر\nدولت قوی شوکت کوشند این بود که جمیع وزراء به امر مامورین متوجه شده هريك\nخدمات خود را انجام داده از حضور پادشاه گذرانیدند و سزاوار خرسندی پادشاه شده\nاز حضور تحسین و آفرین شنیدند چون امر وزیرها تمام شد و سررشته ملك و نظام بسته شد\nثانی به خاطر بندگان اقدس خطور کرد که از فضل خداوند نظام دولت افغانستان بسته شد\nو از مرحمت الهی دولتی كوچك و قلیل افغانستان که به شمار دولت نبود بزرگ و کثیر\nشد و به شمار دولتها به شمار آمد لا کن پادشاه باید ولی عهد داشته باشد زیرا که مرگ\nحق است و از مرگ هیچ کس را گریزی نیست درین باب وزیرها باید فکر کنند و ملاحظه\nدارند و از فرزندان سرکار هريك را که سزاوار ولی عهدی بدانند باتفاق بحضور\nبندگان سرکار اقدس والا رسیده عرضه داشت بدارند .","chars":2381,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0959/00368.jpg","first_page":1,"last_page":469,"title":"Pādishāhān-i mutaʼakhkhir-i Afghānistān پادشاهان متأخر افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0959/368","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0959/canvas/368","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0959/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0959_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}