Page 362

۳۵۷ شعر العجم حصه چهارم یک منظومه تاریخی است لہذا مقدم تر از همه ازین حیثیت می بایست که بروی نظر افگنده شود که وی باعتبار تاریخی چه اعتبار دارد ؟ نسبت باین مسئله ما در حصه اول بمقامیکه بر شاہنامہ نقد و تبصره موجود است مفصلاً بحث نموده ایم و در آن ضمن ما اقوال محققین ارو پائی را نقل کرده ایم که از السنه ماضیه ایران واقفند و تسلیم نموده اند که بیانات فردوسی با مندرجات تواریخ قدیم حرف بحرف مطابقت دارد ولی درین محل ما از حیثیت ہای مختلفه دیگری بر آن بحث نمودن را خوشمندیم - (۱) فردوسی باندازه لحاظ ذمه داری تاریخی خود را دارد که قبل از بیان واقعات حواله دادن ماخذ خویش را ضروری می انگارد طوریکه قاعده عمومی است تمام ماخذ ہای شاہنامہ درجات مساوی ندارد یعنی بعضی ازان زیاده تر مستند و بعضی کم و برخی کمتر است لہذا وی در ہر موقع بفرق این مراتب تصریح میکند فردوسی می گوید که بنیاد عمومی شاہنامہ بر اساس یک تاریخ قدیمی ایران نهاده شده است که از تصنیف آن الی الآن دو هزار سال منقضی گردیده چنانچه می گوید :- ۶