Page 288

۲۸۳ شعر العجم حصہ چہارم سلطان سنجر چنان عادت داشت کہ می خرید ہر غلامی را کہ می پسندید۔ و باز با وی معاشقہ میکرد۔ و این عشقبازی او بشہرت میرسید۔ و جان و مال خود را بران صرف میکرد۔ باوجود آنہم چون تا آن زمان قوائی عسکری باقی بود۔ اثرات عمومی این امور بمنصۂ شہودعلی العموم نرسیدہ و بالکل طوری معاشقات اجراء پذیر بود۔ کہ امروز عالم اروپا در ہر نوع عیش پرستی و میخواری مبتلا ہستند۔ تا ہم ہمان شخصی کہ دیشب کہ در خانہ رقص بازنان است۔ بدمست شدہ می رقصید۔ امروز قسمتی جدیانہ و مردانہ مصروف کار است کہ گویا بالکل گوش او با نغمہ و سرود آشنائی ندارد۔ لکن چون تاتاریہا قوت عسکری را استیصال و کاملاً پامال نمود پس زان بجز از ہمین جذبات عشقیہ دیگر چیزی باقی نماند۔ و این معاشقہ طوری قوت و شدت گرفت۔ کہ از در و دیوار ہمین صدائی عشق بر می خاست۔ مولنا جامی از کبار صوفیہ است۔ و مخصوصاً تحفۃ الاحرار را در تصوف تحریر نمودہ باب (۱۷) او را در تعریف حسن و جمال قائم داشتہ است۔ اگر تعریف حُسن عمومی را درین باب مینمود۔ چندان مضائقہ نداشت