Page 148

شعر العجم حصه چهارم ۱۴۴ منکه زخمت را نهان از چشم سوزن داشتم درین شعر سوزن را که بمنزله ذی روح قرار داده و مخفی داشتن زخم را از و به صورت تخیل گفته است ، اما بنیاد اصلی مضمون بر واقعیت مبنی می باشد ، مطلب اصلی آن اینقدر است که من تنها به نزد عوام الناس شکایت معشوق را نمی کنم ، بلکه از همدرد های مخصوص خویش نیز این راز مخفی خود را پنهان میدارم - چرا شعر موثر واقع میگردد ؟ این یک امر بدیهی است ، که شعر یک چیز موثر است ولی این مسئله بحث طلب است ، که سبب اصلی اثر آن از چیست ؟ سبب آنرا ارسطو در کتاب الشعر چنین می نگارد ، که حاصل کلامش ذیلاً منقول است ، در وجود انسان نقالی و محاکات یک ماده فطری است در دیگر حیوان یا این ماده مطلقاً موجود نمی باشد ، اگر باشد هم نهایت اندک است ، مثلاً طوطی تنها نقل آواز را میکند ونقل حرکات و سکنات را کرده نمی تواند ، بوزینه نقل حرکات و سکنات را کرده می تواند ، اما از نقالی آواز محروم است ، بر خلاف آن انسان را آواز و اشاره و حرکات