Page 147

۱۴۲ شعر العجم حصه چهارم محاربه خود دشمنان خویش را نوشته چون پله محاربه هر دو جانب یک برابر بوده لہٰذا در ہر ہر سخن وکیفیت پله خویش و متقابلین خود را یک برابر مقرر داشته تا اینکه می نویسد :؎ فابوا بالرماح مکسرات وابنا بالسیوف قد انحنینا (متقابلین ما) بر گردیدن در حالیکه نیزہای شان شکسته بود و برگشتیم ماہم در حالیکه خم و شکن در تیغهای ما واقع بود۔ اگر مدح و یا تعریف کدام پادشاہی را می نمودند از واقعیت و حقیقت تجاوز نمی کردند، کدام رئیسی با سلامته بن جندل گفت، که چیزی در مدحم بنویس، از انجا که در وجود او ہیچ تعریفی نبود، که قابل وصف باشد از مدحش انکار کرده گفت افعل حتی اقول :- تو مصدر کدام عملیات بزرگی بشو تا من نیز برایت چیزی بگویم۔ اگرچہ ظاہراً در تخیل ضرورت واقعیت چندان معلوم نمی شود، ولی در حقیقت در موقع تخیل پر لطف و با اثر بنظر می افتد، که در آن واقعیت موجود باشد۔ مثلاً این شعر :؎ کی بہر نا محرمی ؟ چاک خواہم نمود۔