Page 134

شعر العجم حصۀ چهارم ۱۲۹ را می باید که کوشش کرده تا جائیکه ممکن باشد ، تمام اجزای و پرزه های آنرا در جایهای آن قائم بگذارد ، و حتی الامکان روا دار نشود که اجزای کلام از مقام لازمه خویش دور شود ، هر قدریکه این وصف در کلام افزون باشد بهمان اندازه در شعرش روانی و سلامت بنظر خواهد آمد ، بواسطۀ وجود همین وصف کلام سعدی از کلام تمام شعرا امتیاز مخصوصی را حائز است ، و اکثر در اشعار سعدی اینطور دیده می شود ، که اگر کسی خواسته باشد ، که آنرا نثر کند نمی تواند . زیرا که ترتیب اجزای جمله های کلام او همان ترتیب را شامل است ، که در نثر می باشد و اینطور بسا اشعارش موجود است ، که در بین نظم و نثر آن فرقی خفیفی مشهود است . مثلاً ے خط سبز و لب لعلت بچه ماند؟ دانی من بگویم که بسر چشمۀ حیوان ماند چکند کشتۀ عشقت که نگوید غم دل تو مپندار که خون ریزی پنهان ماند ہی تماشا گاہِ عالم روی تو ہمہ تو کجا بهر تماشای روی بسیار خلاف وعده کردی آخر بغلط یکی وفا کن