Page 195

۱۸۸ وقعت دارد ؛ و دوم بدون وجود حقیقی هم هیچ شی است که بغیر آن هیچ شی است که بغیر آن هیچ شی بوجود آمده نمیتواند زنده در عالم تصویر همین نقاش است خواب غفلت همه را برده و بیدار یکیست وقتیکه ذوق حقیقت پرستی در دل جا میگیرد دل برای تحقیق حقیقت هر شی میخیزد، و چیزیکه حقیقی باشد همان را محبوب خود میداند مثلاً مطلوبها اصلیه انسانی سه چیز است «حسن - لذت - مسرّت» چنانچه چیزهائیکه انسان بران جان خود را نثار میکند، اشیائیکه آدمی برای بدست آوردن آنها جد و جهد می نماید، امورهائیکه مردم بران شیفته میشوند همانند که دارای حسن یا لذت یا مسرّت بوده کشش و جاذبه داشته باشند لیکن این مطلوبات عامه از مراتب حقیقت و مجاز خالی نیستند مثلاً یک طفل اولاً دلداده بازی و سیر و تماشا و اشیای مصنوعی میباشد چون کمک کلان سال میشود و فکر نسبتاً صحیح میگردد معیار دل بستگی او هم ترقی میکند چنانچه بدلش اشیائیکه فی الجمله دارای اصلیت و واقعیت میباشند پسند می افتند، و وقتیکه عقل و ادراکش زیاد ترقی می نماید معیار انتخابش ازان هم مترقی تر میگردد.