Page 158

۱۵۱ پاک نیست لیکن این داغ رفته رفته دور شد چنانچه کلام خواجه حافظ عراقی – مغربی – اوحدی بالکل پاک است اگر چه پس از تصوف کم شد لیکن نظافت لسانی برابر قائم ماند عرفی – نظیری – طالب – حالی – میلی از اهل هوس هند لیکن در کلام شان یک حرفیکه هم مخالف تهذیب دیده نمیشود – شفائی – فرقی – نیرومی و غیره از مستثنیات هستند که امثال شان درین عصر هم که آفتاب تهذیب بنصف النهاراست غال غال یافت میشوند اینجا یک نکته خاص قابل توجه اینست که شاعری چون در میدان خیالات عاشقانه قدم می نهد اینحالات دفعة بطرف هوا و هوس منجر گشته آن را بخیالات رندانه و عیاشانه لبریز می سازد حتی که نوبت به بیهائی و فحش میکشد شاعری عشقیه در صدی ششم بوجود آمد چون ایران بعیاشی و رندی مناسبت خاص دارد احتمال قوی بود که خمیرش نه و از عفونت پر گردد لیکن فیض حفاظت کارانه تصوف است که تا چند صدی در نظافت کلام خلل راه نیافت – این کرامت تصوف که الفاظ خاص برای هوا و هوس موضوع می آیند فریفته ترجمانی حقائق و اسرار را