Page 85

( ۸۰ ) وگر نه فتنه چنان کرده بود دندان تیز کزین دیار نه مرغ و نه آشیان ماند تو آن جوان بالغز انه وحام رمان درت بمشرب شیرین کاروان ماند جامع خاطر شیخ که از جذبات عمومی لبریز بوده بهیچ یک شیوه اصناف شاعرانه را بحیثیت رسم و تقلید بروی کار نیاورده و میدانت که جذبات عین اساس حقیقت حیات شعر میتوانند بود و بدان سبب وقتی بشعر می پرداختند که جذبه بدل واصل میشد، غزل را که در ان اوقات محض مدح معشوق میگفتند شیخ این سلسله را بمناسبت جذبه حقیقت عشق بهم میرساند و مرثیه کسانی را که گفته اشخاصی بودند که از ممات شان شیخ را صدمات شدیدی وارد شده، و مضامین اخلاقیه را نیز بوقتی تقییه کرده اند که بوقوع واقعه موثر بیشتر اثر همی بخاطر داشته اند . مثلاً . ه تنم می بلرزد چو یاد آورم مناجات شوریده در حرم یکم روز بر بنده دل بسوخت که میگفت و فرماندیش میفروخت مرا رقتی در دل آمد برین که پاکست و خرم بهشت برین در ان جای پاکان امیدوار گل آلوده معصیت را چه کار