Page 232

(۲۲۷) بیان واقعات را که در عشق و هوسبازی واقعاتیکه بظهور میرسد ادا و بیان او را وقوع گوئی میگویند، در رنگین خیالات لکهنوی آنرا معامله بندی نام نهادند، بهرحال موجد این طرز علیٰ قول آزاد موصوف امیرخسرو است، شرف قزوینی، ولی دشت بیاض، وحشی یزدی کار حتی الوسع این شیوه را بمدارج عالی رساندند. امّا آزاد درین موقع تمثال وقوع گوئی این اشعار امیرخسرو را تعارف میکند ؎ خوش آن زمان که بر ویش نظر نهفته کنیم چوسوی من نگرد او نظر بگردانم غلام آن نفسم کا مدم بخانه او بخشم گفت که از در کشید بیرونش چو رفتم بر درش بسیار در گفت این مسکین گرفتار است شایداین و بسیا میآید کلام امیرخسرو را از تفحص بسیار معلوم کرده میتوانیم که از هرگونه نازک و لطیف و شوخی آمیز معاملاتی که در معاشقه معاینه میشود نه بغایتی خوبی ادا کرده اند . ؎ چند گویند که گرگه بدش میگذری این حدیثیست که بهر دل ما نیز کنند یعنی مردم میگویند که ای خسرو، ترا دوست تو بعض اوقات یاد میفرمایند، لیکن او میگوید که انچنین سخنان برای تسلی هم گفته میشود