Page 236

مسائل هر روزه ۲۳۳ کردن مشکلات اماده باشند، تحریر یک معلم معرفتة الارض را دیده است که کرتی کشیده بدست های درشت و غیر نظیف در جای تعلیم میداد که اشیا و آلات همه دور او جمع بود و نقشه ها آویزان در پرسیدن سوالات لا و نعم بعض قواعد علم التعلیم را بقتل میرسانید اما معلوم کردم که شاگردها معرفتة الارض را یاد میگرفتند، محض الفاظ را و تدریس او نهایت موثرانه بود . مطلب خود همین است نه قواعد تعلیم * معلم باید بیطرف نباشد . بعض معلمان بجز پرسیدن سوالات در جماعت دیگر کار نمیکنند و خیال شان این است که کل کار جماعت خود بکند آنها از سوالات گویا طلبه را آزار میدهند و خود هیچ چیزی نوشان نشان می دهد این قاعده را در مکاتب ابتدائی و عالی علی السویه ادامه میکنند حالانکه طلبه کلانشان چون تجارب زیاد حاصل کرده می باشند حاجت ندارد که از ایشان متواتراً سوالاتی پرسیده شود که از طلبه خردسال ضرور است . پس معلم باید که از طلبه کلان چیزی نپرسد چون بداند که بسبب مشاهدات سابقه خود آنها درس نو را ادراک کرده اند، در این از لب و لهجه نی بلکه از بشره و چهره و وضع متعلمان می شود و معلم متجرب فوراً فهمد که طلبه مضمون را دانسته اند *