Page 587

صحیفه ١٦ سال دوم شماره ۱۳ ناموران جهان ( ما بعد از شماره ( ۱۲ ) سال دوم ) آنا كوچك : - دختر شهزاده میرزا سیف الله است که از شهزادگان ایران میباشد. شاعره واديبه يك خاتون مقیمه ایست که این رباعی از اشعار اوست : گویند بهشت و حورو کوثر باقیست در روز جزا دوزخ و محشر باقیست دوزخ چه بود بغض نبی و آلش جنت محبت حیدر باقیست آغاباجی : - از زوجات محترمه ( فتحعلی شاه ) بادشاه ایرانست . دید به وحشمت وافری داشت ، و بكمال تجمل و شکوه با خدام و جوار بسیاری محرم بادشاهی آمده بود . با وجودیکه لیاقت و شایستگی بزرگی داشت ولی بهم بستری شاه نایلی و سزاوار نگردیده تا آخر عمر با کره مانده است شب زفاف بيك چند کله سوال و جوابی گذشت ، صبح آغاباجی این شعر ترکی را بطور کله مخاقان نوشت : یارم گیده گلدی گیجه قالدی گیجه کندی عمرم گیده گلدی نجه قالدی نجه کندی ه یعنی: یارم شب آمد و همان شب ماند و همان شب رفت ندانستم که عمرم چنان آمد و چسان ماند و چنان رفت .. والحاصل آنا باجی صاحبهٔ طبع و کمالات بود و در نظام و نثر مهارتی داشت این اشعار ذیل از نتایج افکار اوست : خرم آن کو بسر کوی تو جایی دارد که سر کویتو خوش آب و هوایی دارد بسفر رفت و دلم شد جرس ناقهٔ او رسم اینست که هر ناقه درایی دارد سوختم از آتش غم تا کجا تا کی ز منع میزنی بر آتشم دامن برو خاموش باش تا حشر نویسند اگر می شود طی نی دفتر حسن تو نه طو مار فراقم آغابیگی : - دختر ميرزا ميرانشاه كوركاني وزوجهٔ سعد وقاص نام شخص از امرای ترکمانیه بود. در سال ۸۱۸ هجری که ( قره یوسف ) ترکمان از سلطان ( شاه رخ ) میرزا فرار نموده به تبریز میرفت ( اخی فرخ ) نام امیری را با یکدسته سوار به ( قم ) ( باقی دارد ) علم ثروت ملل ( ما بعد از شماره ( ۱۲ ) سال دوم ) واقع و شاملست . زیرا هر افراد هر جمعیت جدا گانه يك استعداد و قابلیتی دارد که در همان کار موافق به استعداد و قابلیت خود کوشش ورزیده ترقی میکنند . و آن کسانیکه استعداد بسیار وافر و خارقه نمائی را مالك باشند به اینصورت بر دیگر اقران و امثال خود تفوق و برتری کرده میتوانند . از سایهٔ قاعدهٔ تقسیم اعمال است که همهٔ اموالی که در بازار گاه تجارت بمیدان استفاده میبراید هر يك از آنها از دست گونه گونه صنعتکاران برآمده خوبتر و ارزان تر و آسان تر شده میرود . تنها يك ساعت عادتی که در جیب میگذاریم به صد نوع عملیات محتاج است که هر يك از ان جداگانه صنعتی میباشد . و اینکه ما البسه و پوشاك مناسب و ارزان یا گران به برابر احوال خود پوشیده میتوانیم سبب یکانهٔ آنهم همین است که هر جزو پوشاك را جدا جدا ارباب صنایع میسازند . تنها يك دست دریشی ما بصنعت و عمل بسیاری از ارباب صنایع توقف میکند . مثلاً اول بصنعت جوالی زیرا برای دریشی اول قماشی لازم است که درینی از ان ساخته شود ، حالانکه پرورش گوسفندان و گرفتن پشم آن بصنعت چوپانی موقوفست . و بعد از انکه پشم حاصل شد تا بوقتیکه بحال کشمیره در اید بهزارها صنایع مختلفه دیگر احتیاج پیدا میکنند که هر يك از ان صنایع بملیونها آله ها و اسبابها بکار دارد که برای هر اسباب آن باز بسی صنعتکاران مشغول کار میشوند . پس چون اینهمه کارها را در مد نظر آریم ، و تصور کنیم که اگر قاعدهٔ تقسیم اعمال نباشد و يك آدم بخواهد که پوشاك خود را تدارك كند چقدر محال يك امری مینماید . مانند دیگر صنایع عادتی که بقاعدهٔ تقسیم اعمال فیض و ترقی پیدا میکند ، علوم نیز در يك مملكت بسایهٔ تقسیم آن بر شعبه ها کسب فیض و برك میگیرد . مثلاً در مملکتها ئیکه علوم طبیعیه بسیار پیش رفته باشد ( باقی دارد ) اعلان کتابهای فارسی — انگریزی — اردو — گورو مکفی — پاشا المشهر وغیره برای تعلیم ابتدایی بفروش میرسد . ( بالکرشن دازی سر مدرس مدرسۀ اهل هنود نمبر ٢ ) در شور بازار کابل همه مقاله ها ئیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته محمود طرزی در چهاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید