Page 334

صفحه ۱۳ مابر ۲۳ شهر های بزرگ میگذارد و در دو طرفۀ شهر برجهای بسیار محکم و متین و پشتیبانهای خیلی قوی در صینی ساخته که هر دو دیوار را از ان گذرانده اند۰ چیستان از عالم طفلی گوش انسان بچیستان گوئی و چیستان شنوی عادت گرفته، و این چیستان گوئی در هر قوم و هر ملت رواج دارد لهذا درینجا ایکچند مثالی از چیستانهای فرانسوی بیان میکنیم ۱ — آیا درمیان پاریس چه چیز است؟ ۲ — آیا کلاه کدام پادشاه بزرگتر است؟ ۳ — آیا زنان در کدام ماه کمتر حرف میزنند؟ ۴ — در اردوگاه های عسکری بیرق را چرا بالا میکنند؟ ۵ — چیزیکه از کابل بجلال آباد بی راه رفتن میرسه چیست؟ ۶ — چیزیکه از نهری سایه میکند و تر چیست؟ این سوالها اگرچه در حقیقت بسیار ساده و آسانست ولی در اول آدم را بسیار بفکر می اندازد که آیا چه باشد! مثلا از یک آدم پرسیده شود که در میان پاریس چیست؟ میباید که آن آدم پاریس رفته باشد تا بداند که در میان پاریس چیست حال آنکه جواب این سوال هیچ حاجت برفتن پاریس و جستجو کردن عمارت یا دیگر بنائی که در وسط شهر باشد ندارد زیرا کسیکه طرز نوشتن (پاریس) را بداند میفهمد که درمیان پاریس (ر) میباشد۰ سوال دوم اگرچه نیز بسیار ساده و آسانست ولی باز ذهن را بتردد می اندازد که آیا کسیکه کلاه پادشاه را ندیده باشد و اندازهٔ آنها را نگرفته باشد چسان بداند که کلاه کدام پادشاه بزرگتر است۰ حال آنکه اگر بگوید که سر هر پادشاهی که بزرگتر باشد کلاهش نیز بزرگتر است سخن تمام میشود۰ سوال سوم از همه بیشتر مشکل بنظر می آید زیرا با وجودیکه همه ما از کوچک سالی با زنها نشست و برخواست کرده ایم باز هم بر هیچکدام ما نیامده که باورش کنیم که زنها در کدام ماه کمتر حرف میزنند؟ چیزیکه ما دیده و فهمیده ایم همین است که طایفهٔ محترمهٔ زنانرا همیشه بحرف زدن مشغول یافته ایم۰ حال آنکه اگر حساب ماههای شمسی را بدانیم سخن اسان میشود۰ زیرا ماه (حوت شمسی) ۲۸ روز است پس هیچ شبهه نیست که زنان در ماه بیست و هشت روزه نسبت بماههای سی و سی و یک روزه کمتر حرف میزنند۰ سوال چهارم نیز بسیار توجیها و خیلی مضمونهای معنوی بخاطر می آرد۰ یکی میگوید که بیرق شرف و نشان — همت است۰ دستۀ ثانی میگوید که حیات عسکری به آن قایم است۰ حال آنکه اگر گفته شود که (بیرق چون خود بخود بالا نمیشود از ان سبب او را بالا میکنند) سخن آسانتر میشود۰ سوال پنجم خیلی عجیب تر است۰ زیرا هیچ چیزی تصور نمیشود که راه نرود و بجلال آباد برسد۰ لهذا هر کس یک توجیهی و هر دسته یک تعبیری میکنند۰ و جای باز هم هیچ تغییری نمی یابند۰ حال آنکه آسان ترین و ساده ترین سوالها همین است۰ چونکه آنهم خود (سرک جلال آباد) است که خودش را نمیرود۰ سوال ششم از پنجم آسانتر است۰ که هر کس چون یک قدر می فکر کند پیدا می یابد۰ ولے باز هم بی توجیهات و تغییرات در ان میکنند۰ لهذا این سوال را براے تجربۀ فطانت خوانندگان گرام خود ترک میکنیم۰ [از ربیع معرفت ترجمه شده]