{"book":"adl0616","page":334,"text":"صفحه ۱۳ مابر ۲۳\n\nشهر های بزرگ میگذارد و در دو طرفۀ شهر برجهای بسیار محکم و متین و پشتیبانهای خیلی قوی در صینی ساخته که هر دو دیوار را از ان گذرانده اند۰\n\nچیستان\n\nاز عالم طفلی گوش انسان بچیستان گوئی و چیستان شنوی عادت گرفته، و این چیستان گوئی در هر قوم و هر ملت رواج دارد لهذا درینجا ایکچند مثالی از چیستانهای فرانسوی بیان میکنیم\n\n۱ — آیا درمیان پاریس چه چیز است؟\n۲ — آیا کلاه کدام پادشاه بزرگتر است؟\n۳ — آیا زنان در کدام ماه کمتر حرف میزنند؟\n۴ — در اردوگاه های عسکری بیرق را چرا بالا میکنند؟\n۵ — چیزیکه از کابل بجلال آباد بی راه رفتن میرسه چیست؟\n۶ — چیزیکه از نهری سایه میکند و تر چیست؟\n\nاین سوالها اگرچه در حقیقت بسیار ساده و آسانست ولی در اول آدم را بسیار بفکر می اندازد که آیا چه باشد! مثلا از یک آدم پرسیده شود که در میان پاریس چیست؟ میباید که آن آدم پاریس رفته باشد تا بداند که در میان پاریس چیست حال آنکه جواب این سوال هیچ حاجت برفتن پاریس و جستجو کردن عمارت یا دیگر بنائی که در وسط شهر باشد ندارد زیرا کسیکه طرز نوشتن (پاریس) را بداند میفهمد که درمیان پاریس (ر) میباشد۰\n\nسوال دوم اگرچه نیز بسیار ساده و آسانست ولی باز ذهن را بتردد می اندازد که آیا کسیکه کلاه پادشاه را ندیده باشد و اندازهٔ آنها را نگرفته باشد چسان بداند که کلاه کدام پادشاه بزرگتر است۰ حال آنکه اگر بگوید که سر هر پادشاهی که بزرگتر باشد کلاهش نیز بزرگتر است سخن تمام میشود۰\n\nسوال سوم از همه بیشتر مشکل بنظر می آید زیرا با وجودیکه همه ما از کوچک سالی با زنها نشست و برخواست کرده ایم باز هم بر هیچکدام ما نیامده که باورش کنیم که زنها در کدام ماه کمتر حرف میزنند؟ چیزیکه ما دیده و فهمیده ایم همین است که طایفهٔ محترمهٔ زنانرا همیشه بحرف زدن مشغول یافته ایم۰ حال آنکه اگر حساب ماههای شمسی را بدانیم سخن اسان میشود۰ زیرا ماه (حوت شمسی) ۲۸ روز است پس هیچ شبهه نیست که زنان در ماه بیست و هشت روزه نسبت بماههای سی و سی و یک روزه کمتر حرف میزنند۰\n\nسوال چهارم نیز بسیار توجیها و خیلی مضمونهای معنوی بخاطر می آرد۰ یکی میگوید که بیرق شرف و نشان — همت است۰ دستۀ ثانی میگوید که حیات عسکری به آن قایم است۰ حال آنکه اگر گفته شود که (بیرق چون خود بخود بالا نمیشود از ان سبب او را بالا میکنند) سخن آسانتر میشود۰\n\nسوال پنجم خیلی عجیب تر است۰ زیرا هیچ چیزی تصور نمیشود که راه نرود و بجلال آباد برسد۰ لهذا هر کس یک توجیهی و هر دسته یک تعبیری میکنند۰ و جای باز هم هیچ تغییری نمی یابند۰ حال آنکه آسان ترین و ساده ترین سوالها همین است۰ چونکه آنهم خود (سرک جلال آباد) است که خودش را نمیرود۰\n\nسوال ششم از پنجم آسانتر است۰ که هر کس چون یک قدر می فکر کند پیدا می یابد۰ ولے باز هم بی توجیهات و تغییرات در ان میکنند۰ لهذا این سوال را براے تجربۀ فطانت خوانندگان گرام خود ترک میکنیم۰\n\n[از ربیع معرفت ترجمه شده]","chars":2452,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00334.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/334","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/334","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}