Page 1766

سال پنجم شماره ٢٣ – ٢٤ يکی از فضایل بی شمار حضرت صدیق رضی الله تعالی عنه که در قرآن مذکورست ذکر مصاحبت سفر حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم است ، ثانی اثنین اذ هما فی الغار . خلاصه مسلمانانرا این تعلیمات قرآنی ، وتصریحات حضرت نبوی از طرف دیدن ممالک ، و دیارها بدین شان از از ممالک بر ممالک ظاهر وکفر متوجه ساخته بهمت مسلمانانه خود از اندلس تا چین یعنی از شرق تا غرب دویده دویده علم توحید و اسلامرا فراز زهه خلا بندند . ايضا ، يوروپ افریقا همه را یعنی همه دنیارا سیر و سیاحت و زیر علم اصلاح داشته آوردند . راه های منتظم ساختند ، شهر های حزین آباد کردند، تنها برهای اعظیم را سیر وتفرج کردند بلکه بحرهای کبیره را دور وکنار نمودند - ابن خلدون می گوید که افواج بحری بی امیه اعلانترین افواج دنیا بود ، و دران زمان کتاب های بسیاری در فن تجارت تالیف و تصنیف شد . قوم عربی مسلمانها بهمدیل دلائلی بود فتح جزیره سسیل در زمان مأمون و معتصم از طرف مسلمانان لذا این دلیل قوی قوم بحریه مسلمان است و لفظ ( ادمیرال ) که در زبان های یوروپی بمعنی رئیس بحر است از لفظ ( امیر البحر ) گرفته شده است . بر عهدهی عباس سفر های بحری و پیمایش های بحری اجرا شده ، قطعه مشهور آن بامره است . مسلمانها در جهاز ران خود ( قطب نما ) را استعمال کرده اند از بصره ، آخند چین ، افریقا تجارت های بزرگی جاری بوده و تجارت شان که از ان دلایل بزرکنه سیاحت حسن تعجب آور است باروی زمین واسودین نیز جاری بود ، به ایطالی و فرانس و سسل چه جای بیان است . احیا و اکمال جغرافیه را هم مسلمانان کرده اند در آخر عصر نهم عیسوی بکمال شوق و ذوق جغرافیه می خواندند و کتاب ها دران فن نوشته اند که این همه دلایل جهان گردی ایشان است . مسار بن مهبر ، البيرونی ، ياقوت ، وغيره جغرافيون با كمال برده البروق محمود غزنوی در هندوستان سیاحت کرده در ١٠٣٨ ع وفات یافت - ناصر خسرو که در ١٠٦٤ تولد شده سیاحت ها کرده و باز نوشته است . بلاذری همدانی مورخ در آخر عصر سوم و آغاز عصر چهارم هجرت جغرافیه و تاریخ ، یعنی وجنوب غرب تحریر کرد . کتاب های بسیاری در اسلام در خصوص فواید سفر تحریر شده است . در مسلمانها سیاح های بسیاری گذشته است که با وجود نه بودن ریل حتی يك بی هم این همه قطعات را طی کرده اند مانند ابن بطوطه ابن جبير ، ابن سعيد المغربى وغيره ، كه همه سیاحت نامه های خود را تحریر کرده اند . ابن سعيد المغربى البغدادى كه در ٦٨٥ هجرى در توانی فوت شده در اثر بنام ( قضاء الارض ) دو صف الكون دارد كه نخستين آن در كتب خانه سينت پترو گراد و يك نسخه آن در كتاب خانه اكسفورد و يك نسخه از دوم آن بر در اكسفورد موجود است . این اثرها در فن جغرافیه بوده است . در وطن غربى شدى هر كس بآسانى هنوز كى ز آغوش پدر يوسف بزندان آمدى ٩ مسلمانها آنها را علوم فرنگستان گفته خود را از انشبه ایشان نگاه میداریم ، و در معانی کلمات قرآن مجید دقت کرده آنرا کناه میشماریم . آه... امر رسته کلام از دست نرود عجالتاً از توجهات مسلمانان سلف و این امر مفید جلیله ای سیاحت کمی بحث رانده یکانی این عنوانرا از خاطرهای ارین گرام دور کرده بتعارف آشنای دیرینه شان کوشش ورزیم § دین مقدس اسلام مقصد یگانه که دارد اشاعت توحید و اعلای کلمة الله است . دین مبین هذا برخلاف ادیان دیگر تنها برای يك قوم يا يك قبيله شرف نزول نفرموده بلکه برای اصلاح کل بنی بشر از زمان نزول تا یوم القیام ارسال شده است ، پس برای اعلای کلمة الله و انتشار توحید در تمام دنیا سیاحت های گونا گون و کشتی ها در بر ، سفرها در بحر ، بصورت امن و حرب ، صلح و جنگ لازم و لابدیست . قرآن عظیم الشان در جاهای مختلف ( چنانکه ذکر شد ) به سیاحت ها وسیرها در ارض امرها نموده است و ازان عبرت گرفتن فرموده است دل وا اسفا ! که بجای ما فرنگیان با همان پی پرده ارض های اخیر نموده بدان سیاحت کردند و آثار عتیقه و مدنیت های گذشته را نشان یافتند ربما اگر از جانه با پرسید خود را پرتاب کرده توانستیم . خود را متقی اصولی و عارف می شناسیم و بهمین اکتفا کرده آنرا وافی میدانیم اگر ما این نکات را غور و خوض کرده مدنیت های غیر المنقول گذشته را تحقیق و تقدیر کرده و سبب محو و بربادی آنرا که تکذیب دین و نبی الهی است دانسته ، رعایت خلاق عالم ثابت و دوام بوده ، قاعده مضمره آنرا که فرنگیان امروزه گرفته نتوانسته اند ، ما می گرفتیم ، و آنهم دست جز ، عبرت ، که نتیجه آن ، راحت و فرحت ، است . حضرت نبی اکرم صلی الله علیه و سلم می فرماید اطلبوا العلم ولو بالصين و دل ما آنرا دقت نکردیم و نمیکنیم که ایهمه رفتن تا ، صین ، یعنی دور ترین نقاط از مکه مکرمه بمدینه منوره ، در آسیا ، برای چیست؟ اگر يك كسى در تاریخ خود باز حیات برکات حضرت سید البشر بنظر امعان به بینم ، خواهم یافت که ثابت و ملی بوده حرکتی نکردند ، گونه گونه آزارها ، نوع نوع مالمها برای اشاعه اسلام یافتند هر که باشد وطن شناس نکند آزارها پای گل اندر چمن دام پرست از خارها تا آنکه دران اوقات سوره یوسف شرق نزول ارزانی فرموده از هجرت و دوری راه از وطن و در سر مراد جا گرفتن ذکر نموده ، کنایه عبرت موجود بود و اشارت رفتن صریح و همچنان هم شد بمجردیکه از قید دشمن رهیده بپاهای سفر را قطع کردند . روز بروز موانع و مشکلات دفع و سنگ خلا دشمنان دفع گردید ورنه رفته نایل مراد شدند .