Page 1461

صفحه ٤ مبتدی بعد این زمان قلیل مستعد بهر امتحان باشد بنویسد هر انچه بر گوئی خواندنش نیز همچنان باشد از سیاق رقوم و هندسه نیز ناقدری حسا بدان باشد بشنیدن مرا تعجب بود کاین تعلم هلا بجا باشد ما تلامیذ آن دبستانی که مراد روی این نیاز باشد متعدد بچشم خود دیدم کانه و هم است ولی گمان باشد بعد دیدن مرا یقین افتاد کانچه بشنیده ام همان باشد اینهم از حسن نیت شاهی است کاین اثرهای خیر ازان باشد وین متاع گران بهای ثمین که مساوی بنقد جان باشد شد بپا زار معرفت پیدا که همه سودی زبان باشد خاصه کان فیض خاص عام شود تداول مردمان باشد تا در اندک زمان مملکتش خلق با حمله نامه خوان باشد هیچ امی نماند اندر ملک نی ازو نام و بی نشان باشد زین نمط کر سخن را کردم کی تمامی درین بیان باشد زانکه افزون محامد شاه آشکار است کی نهان باشد خوش آن ملتی که رهبر او اینچنین نیک مرزبان باشد به که من باز دردها کوشم تا مرا طاقت و توان باشد اینکه بال همای را فت تو بر سر خلق سایبان باشد خواهم از کردگار اینکه را عیش بر کام دوستان باشد در دم هیبت و صلابت و کین تیغ بر حلق دشمنان باشد سر دشمن که پای مالت باد مورد خنجر وستان باشد دایم از یم سطوت عدلت گردن سرکشان را شبان باشد سر وران زمانه را بدرت سر طاعت بر آستان باشد نقش محراب و منبر و علمت پرواز فرق فرقدان باشد گرچه جاوید نیست مدت عمر سر ترا عمر جاودان باشد عمر جاوید چیست نام نکو گر تو در صفحه جهان باشد ابتدا از من است و انجامش بزبان فرشته گان باشد بسلیمان چو مور پای ملخ تحفه بی انتها بخان باشد چون دگر تحفه نیست و افواج از وی این نظمت ارمغان باشد تا بماند بیادگار از تو نام نیکی که اندران باشد ( مكتوب ) ( السلام عليكم ورحمة الله وبركاته ) جناب مستطاب ادیب فاضل – و لبیب کامل مدیر روشن ضمیر سراج الاخبار مبارکه افغانیه را حضرت حق تعالی جل جلاله عین سراسر فرحت داراد – الحمدلله تعالی که جناب ادیب شما از جهة غم خواری دولت ، و بهبودی ملت اسلامیه خود مستعد بالخیر میباشند و کمر همت انتباهی ملت اسلام خود را بکمال زحمت و مشقت تنگ برمیان بربسته شد . لهذا بتاريخ ٢٢ رمضان المبارك سنه گذشته پارس نیل بخدمت جناب ادیب خود بنده نگاشته بودم و بخدمت برادران دین و هم وطنان مقدس اسلام خود عرض عاجزی خود را کرده بودم که یعنی بزرگ ترین معدنیات دنیا در مملکت مقدس ما امکان پذیر خواهد بود زیرا خیالات عجیبه رنگارنگ و شواهق های غریبه خوش سنگ ، نسبت به ارض مزروعی بکثرت کان است [ هرگاه برادران دین و اهل وطن مقدس عزیز ما که در اطراف و اکناف وطن مالوف خویش با مورات مختلف مأمور و موظف میباشند یاد آوری شان گردیده حتی المقدور شماره ٨ سمی بشری خودها را مهربانی کرده تجسس و تشخیص نمایند بلکه خداوند جل سبحانه يك وسیله خبر سازد که برای دولت و ملت اسلامیه ما يك نتیجه استفاده ترقی بعمل و روی کار آید ] چنانچه آن جناب ادیب کامل از روی خیر خواهی و مسلمانی بشماره سوم سال چهارم اخبار کهربار درج مصایف الوالابصار تزئین فرموده بودند، و بنده افسوس میدارم که ترقیاتی که از معدنیات بدی کرده ولهای خارجه باید مینمایند . در مملکت مقدس عزیز ما نسبت به وسعت خاك، وكثرت جبال های سر در افلاک درق هزار يك هم تصور نمیشود . ای محب اسلام مثال مشهور است کم سخن واعظ بی عمل هیچ قدر و قیمت ندارد، بلکه در معرکه مناقش هم قابل استماع نمی نماید ... به اینجانب که در سمت جنوبی رقم خودم را نهایت گرفتار وظیفه خود بودم. لاکن اکثر به برادران دین و وطن مقدس عزیز خود را ترغیب دارم که بهر جا که سنگ عجیب به نظر شما یان برخورد برای کمیته ارسال دارید چنانچه برای عالیجاه بیرلاخان کرنیل ملکی جدرانی، در بعضی خیال جدران، رسم از جانب خود نوشت کرده بودم که مسموع گردیده ام که در ( سور کوخ ) جدران معدن توانگر ( سرب ) و سرمه موجود است و هر رقم سنك وخاك نجیبه كه دستیاب کردید برای من ارسال دارید، زیرا خدمت دین و دولت اسلام بر همه مسلمانان فرض و واجب است. همان بود که بیرک خان از صداقت فطری که بدولت با سعادت اسلامیه خود داشت نمونه از سنگ سرب و سرمه از سور کوخ جدران دستیاب کرده معه نمونه [ ابرك ] بسیار اعلی که بمال ورق نقره شعاع آن می تابد . برایم آورده تسلیم نمود و معدن های مذکور از قرار اظهار بیرک خان موصوف بسیار توانگر است، و هنوز در بعضی معدنیات دیگر مانند مس و طلا ساعی میباشد که اگر خدا جل على بخواهد دستیاب و مفتوح گردد – و نمونه دیگر قسم سنگ شاه مقصود نمامی باشد و در راه مشکبار چمکنی معدن توانگر دارد. و قرار اظهار عالیجاه سعادت خان حاکم حاجی و چمکنی که من فی رویه را نیم چارک در پشاور فروش دارد، و نمونه آنرا برای این عماره عاجز ارسال داشته بود – ثالث يك رقم سنگ نرم ابرک طلاقی بما مایل برنگ بسته گی که سنگ آنرا جناب مستطاب ناظم صاحب از کوه (لکن) خوست دستیاب کرده برایم آورده بود – رابع مخصوص معدن تالک مسموع گردیده بودم که در زیر کوتل شهره کائن است و چند دفعه ظاهر شده و باز نهان شده اکنون در تائید مسموعی بنده عالیجاه بیرک خان جدرانی هم شهادت داد بلکه اظهار کرد که خود من نمک آنرا کشوده بوده ام ، تاریخ پنجشنبه ٢٩ رجب المرجب شده که از کردیز عازم دار السلطنه مبارکه می شدم ، دربار رفته از نزد جناب ناظم صاحب رخصت خود را معه جناب شاه دوله خان سرهنگ سمت جنوبی و مقرر گرفتم، و از بیرک خان جای تالک را تعین کرده نشانی جای آنرا گرفته عازم و روانه کوتل شهر شدیم، در حدود خاک هزاره که رسیدیم از خرج گیری آنجا که حالا خرابه است موازی دو صد و پنجاه قدم مقدمه نشانی گفته بود که یک شبه میباشد. زیرا در حدود شیله که وارد شدم دقیق های راهنما و داغ کرده عازم ارو گرد شدند، بعضی برادرهای ما دران روز حکم دیوانگی برین عماره عاجز مینمودند ، که نجم الدین دیوانه شده که در ین شیله های مهیب از راه چپ می رود ، اول دستیاب ممکن ندارد اگر دستیاب شود تنها چه نفع دارد. بنده بجناب سرهنگ موصوف تکلم کرده گفتم . بی شکی از برادر های ما که شمه از قیام طریقه حب مانی و ترقی دولت اسلامی را نشنیده اند ، و ذائقه شان فاقد