{"book":"adl0616","page":1461,"text":"صفحه ٤\nمبتدی بعد این زمان قلیل مستعد بهر امتحان باشد\nبنویسد هر انچه بر گوئی خواندنش نیز همچنان باشد\nاز سیاق رقوم و هندسه نیز ناقدری حسا بدان باشد\nبشنیدن مرا تعجب بود کاین تعلم هلا بجا باشد\nما تلامیذ آن دبستانی که مراد روی این نیاز باشد\nمتعدد بچشم خود دیدم کانه و هم است ولی گمان باشد\nبعد دیدن مرا یقین افتاد کانچه بشنیده ام همان باشد\nاینهم از حسن نیت شاهی است کاین اثرهای خیر ازان باشد\nوین متاع گران بهای ثمین که مساوی بنقد جان باشد\nشد بپا زار معرفت پیدا که همه سودی زبان باشد\nخاصه کان فیض خاص عام شود تداول مردمان باشد\nتا در اندک زمان مملکتش خلق با حمله نامه خوان باشد\nهیچ امی نماند اندر ملک نی ازو نام و بی نشان باشد\nزین نمط کر سخن را کردم کی تمامی درین بیان باشد\nزانکه افزون محامد شاه آشکار است کی نهان باشد\nخوش آن ملتی که رهبر او اینچنین نیک مرزبان باشد\nبه که من باز دردها کوشم تا مرا طاقت و توان باشد\nاینکه بال همای را فت تو بر سر خلق سایبان باشد\nخواهم از کردگار اینکه را عیش بر کام دوستان باشد\nدر دم هیبت و صلابت و کین تیغ بر حلق دشمنان باشد\nسر دشمن که پای مالت باد مورد خنجر وستان باشد\nدایم از یم سطوت عدلت گردن سرکشان را شبان باشد\nسر وران زمانه را بدرت سر طاعت بر آستان باشد\nنقش محراب و منبر و علمت پرواز فرق فرقدان باشد\nگرچه جاوید نیست مدت عمر سر ترا عمر جاودان باشد\nعمر جاوید چیست نام نکو گر تو در صفحه جهان باشد\nابتدا از من است و انجامش بزبان فرشته گان باشد\nبسلیمان چو مور پای ملخ تحفه بی انتها بخان باشد\nچون دگر تحفه نیست و افواج از وی این نظمت ارمغان باشد\nتا بماند بیادگار از تو نام نیکی که اندران باشد\n\n( مكتوب )\n\n( السلام عليكم ورحمة الله وبركاته )\nجناب مستطاب ادیب فاضل – و لبیب کامل مدیر روشن ضمیر سراج الاخبار مبارکه افغانیه را حضرت حق تعالی جل جلاله عین سراسر فرحت داراد – الحمدلله تعالی که جناب ادیب شما از جهة غم خواری دولت ، و بهبودی ملت اسلامیه خود مستعد بالخیر میباشند و کمر همت انتباهی ملت اسلام خود را بکمال زحمت و مشقت تنگ برمیان بربسته شد . لهذا بتاريخ ٢٢ رمضان المبارك سنه گذشته پارس نیل بخدمت جناب ادیب خود بنده نگاشته بودم و بخدمت برادران دین و هم وطنان مقدس اسلام خود عرض عاجزی خود را کرده بودم که یعنی بزرگ ترین معدنیات دنیا در مملکت مقدس ما امکان پذیر خواهد بود زیرا خیالات عجیبه رنگارنگ و شواهق های غریبه خوش سنگ ، نسبت به ارض مزروعی بکثرت کان است [ هرگاه برادران دین و اهل وطن مقدس عزیز ما که در اطراف و اکناف وطن مالوف خویش با مورات مختلف مأمور و موظف میباشند یاد آوری شان گردیده حتی المقدور\n\nشماره ٨\nسمی بشری خودها را مهربانی کرده تجسس و تشخیص نمایند بلکه خداوند جل سبحانه يك وسیله خبر سازد که برای دولت و ملت اسلامیه ما يك نتیجه استفاده ترقی بعمل و روی کار آید ] چنانچه آن جناب ادیب کامل از روی خیر خواهی و مسلمانی بشماره سوم سال چهارم اخبار کهربار درج مصایف الوالابصار تزئین فرموده بودند، و بنده افسوس میدارم که ترقیاتی که از معدنیات بدی کرده ولهای خارجه باید مینمایند . در مملکت مقدس عزیز ما نسبت به وسعت خاك، وكثرت جبال های سر در افلاک درق هزار يك هم تصور نمیشود . ای محب اسلام مثال مشهور است کم سخن واعظ بی عمل هیچ قدر و قیمت ندارد، بلکه در معرکه مناقش هم قابل استماع نمی نماید ... به اینجانب که در سمت جنوبی رقم خودم را نهایت گرفتار وظیفه خود بودم. لاکن اکثر به برادران دین و وطن مقدس عزیز خود را ترغیب دارم که بهر جا که سنگ عجیب به نظر شما یان برخورد برای کمیته ارسال دارید چنانچه برای عالیجاه بیرلاخان کرنیل ملکی جدرانی، در بعضی خیال جدران، رسم از جانب خود نوشت کرده بودم که مسموع گردیده ام که در ( سور کوخ ) جدران معدن توانگر ( سرب ) و سرمه موجود است و هر رقم سنك وخاك نجیبه كه دستیاب کردید برای من ارسال دارید، زیرا خدمت دین و دولت اسلام بر همه مسلمانان فرض و واجب است. همان بود که بیرک خان از صداقت فطری که بدولت با سعادت اسلامیه خود داشت نمونه از سنگ سرب و سرمه از سور کوخ جدران دستیاب کرده معه نمونه [ ابرك ] بسیار اعلی که بمال ورق نقره شعاع آن می تابد . برایم آورده تسلیم نمود و معدن های مذکور از قرار اظهار بیرک خان موصوف بسیار توانگر است، و هنوز در بعضی معدنیات دیگر مانند مس و طلا ساعی میباشد که اگر خدا جل على بخواهد دستیاب و مفتوح گردد – و نمونه دیگر قسم سنگ شاه مقصود نمامی باشد و در راه مشکبار چمکنی معدن توانگر دارد. و قرار اظهار عالیجاه سعادت خان حاکم حاجی و چمکنی که من فی رویه را نیم چارک در پشاور فروش دارد، و نمونه آنرا برای این عماره عاجز ارسال داشته بود – ثالث يك رقم سنگ نرم ابرک طلاقی بما مایل برنگ بسته گی که سنگ آنرا جناب مستطاب ناظم صاحب از کوه (لکن) خوست دستیاب کرده برایم آورده بود – رابع مخصوص معدن تالک مسموع گردیده بودم که در زیر کوتل شهره کائن است و چند دفعه ظاهر شده و باز نهان شده اکنون در تائید مسموعی بنده عالیجاه بیرک خان جدرانی هم شهادت داد بلکه اظهار کرد که خود من نمک آنرا کشوده بوده ام ، تاریخ پنجشنبه ٢٩ رجب المرجب شده که از کردیز عازم دار السلطنه مبارکه می شدم ، دربار رفته از نزد جناب ناظم صاحب رخصت خود را معه جناب شاه دوله خان سرهنگ سمت جنوبی و مقرر گرفتم، و از بیرک خان جای تالک را تعین کرده نشانی جای آنرا گرفته عازم و روانه کوتل شهر شدیم، در حدود خاک هزاره که رسیدیم از خرج گیری آنجا که حالا خرابه است موازی دو صد و پنجاه قدم مقدمه نشانی گفته بود که یک شبه میباشد. زیرا در حدود شیله که وارد شدم دقیق های راهنما و داغ کرده عازم ارو گرد شدند، بعضی برادرهای ما دران روز حکم دیوانگی برین عماره عاجز مینمودند ، که نجم الدین دیوانه شده که در ین شیله های مهیب از راه چپ می رود ، اول دستیاب ممکن ندارد اگر دستیاب شود تنها چه نفع دارد. بنده بجناب سرهنگ موصوف تکلم کرده گفتم . بی شکی از برادر های ما که شمه از قیام طریقه حب مانی و ترقی دولت اسلامی را نشنیده اند ، و ذائقه شان فاقد","chars":5065,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01461.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1461","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1461","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}