Page 1381

صفحه ۲ سال پنجم همانا درختهای نارنج و پورتقال شیرین میباشند ، اما دیگر اجناس آن بسردی بسیار توانایی ندارند . حالا در خصوص منطقهٔ زراعت لیمو و پورتقال بهمینقدر نوشته اکتفا ورزیده به بحث نهال نشاندن و تربیه کردن و بر رسانیدن آن بقدری عطف نظر نمایم : -۱- مسئلهٔ آب و آبیاری مهمترین مسایلی که در زراعت درخت پورتقال در زیر نظر دقت باید گرفته شود مسئلهٔ آبدادن درختان پورتقال است . اولا این را باید دانست که درختان پورتقال که آنرا در اصطلاح ملك ما مالته میگویند از درختان با برکتیست که میوهٔ بسیاری محصول میدهد . اما آب فراوان جان این محصول شمرده میشود . در جاهای کم آب درخت پورتقال بیچصورت پرورش نمی یابد و محصول نمیدهد . بهترین پورتقالهای دنیا پورتقال « یافه » است . یافه در ساحل بحر سفید ، بندر گاه « بیت المقدس » شریف میباشد . همینکه غورهٔ میوهٔ پورتقال در تابستان بقدر يك جوز بشود ، بهمه حال باید در هفته یکبار آب بسیار وافری به آنها داده شود . هر گاه آب جاری موجود نباشد . باید جاهها برای آبیاری باغچه های پورتقال کنده شود ، و بواسطه بمبه های متحرك آب جاه را کشیده در حوضه ای مخصوص پخته کاری که ساخته شده است پر کنند ، و به واسطهٔ جو بهای پخته کاری در هر هر طرف باغچه تقسیم شود . -۲- انتخاب زمین برای نهال نشاندن المسئلهٔ انتخاب زمین برای هر نوع زراعت خیلی مهم شمرده میشود که برای نهال نشانی پورتقال نیز از اهمیت خالی نیست . اما بدرجهٔ مسئلهٔ آب و آبیاری اهمیت ندارد . زیرا درخت پورتقال از جنس و طبیعت زمینهای مختلف خیلی متاثر نمیشود . در خصوص خاك خیلی نازك نیست . – یعنی در هر رقم خاکی که باشد نشو و نما میکنند – اما خاکی که نهالان پورتقال آن را دوست ندارد همان خاکها نیست که از جنس كل سرشوى سخت ولزوجناك ، و مانع نفوذ آب در ان باشد ، و نیز خاکهائیکه بسیار چونه دار ، و بسیار ریگزار باشد برای تربیت و پرورش آن فایده مند نیست . زمینهای کل سرشویی آنرا چون خوب جذب نمیکنند از انساب ریشه های نهال را گنده میسازد ، و زمینهای که چونهٔ بسیار در ان باشد نهال را زرد و ناتوان میسازد . و زمینهائیکه ريك بسیار داشته باشد زود زود آب دادن آن لازم میشود که به این سبب قوت بارو را کم میسازد . -۳- اصول کاشتن و فراوان ساختن درخت پورتقال اصل جان مسئله درینجاست ، و چیزیکه ما را تا یکدرجه نا امید میسازد هم همین است که آیاچون درخت بورتقال نداریم آنرا چسان بکاریم؟ و چسان فراوان سازیم؟ هر گاه در اراضی جلال آباد ما درخت پورتقال موجود ، و کشتکاری آن معروف و معلوم میبود هیچ مشکلاتی در پیش نمیبود . مع ذالك چون این معلوماتی را که در ذیل بیان میکنیم قارئین کرام ما مطالعه فرمایند سراسر از وجود یافتن درخت پورتقال نا امید باید نشوند : عمارة ٤ اولا این را بگویم که میوهٔ پورتقال از هندستان بکثرت در ملك ما می آید . لاجرم از تخم جنسهای اعلاترین آنها پسر رسانیدن نهال پورتقال يك كار غير ممكني شمرده نمیشود . اما اگر بگویم : - « تروماها » تا آن تخمها به ثمر برسد که مرده که زنده او » به اینچنین کندن و اندیشیدن چنانچه از هیچ کاری ثمره حاصل نمیشود . همچنان از میوهٔ پورتقال هم ثمره حاصل نخواهد شد . حالانکه همه کارهای دنیا به اندیشهٔ استقبال آمال پیش میرود . اگر ما بکاریم ، و بتوانیم كه يك كره نهال ازان بر برسانیم ممکنست که اولاد و احفاد ما ثمرهٔ آنرا بكمال لذت و حلاوت بخورند ، و در حق ما خدا بیامرزی بدهند . لهذا أول أصول ما همین است که بطريق كاشتن تخم پورتقال ، نهال پورتقال را بسر برسانیم . اما بهترین اصولهایی که در نزد باغ دارهای پورتقال جاری و مرعی میباشد اصول ( پیوند ) است که به اصول پیوند میوهٔ پورتقال برقوت و کلان و مزه دارتر میشود . و نیز برای اصلاح جنس پورتقال خدمت میکند . اینهم به تجربه ثابت شده است که هم برای پیوند پورتقال ، و هم برای پیوند سنتره ، و هم برای پیوند مو در خنار ، نارنج و یا درختهای لیموی شیرین که آرامته میگوئیم خیلی نافع و مفید است . یعنی اگر يك قلمك از شاخچهٔ گلك درخت پورتقال بدرخت نارنج یا مو پیوند شود – یکسال دو سال بعد درخت پورتقال ثمر دار اعلای بدست میرسد . از درخت لیموی شیرین یعنی مته کرده درخت نارنج برای پیوند بهتر است . حالا درینجا باز يك مشکلات عظیمی پیش آمدیم که باز ما را از زراعت پورتقال مأیوس میسازد . مثلا قلمك شاخچهٔ گلك درخت پورتقال را از کجا بدست بیاریم که پدرختهای نارنج خود پیوند کنیم؟ در خصوص همینقدر گفته میتوانیم که بر هر کاری که عزم و اقدام و همت استوار و جدی را سخ شود هیچ شبهه نیست که آخر نتیجهٔ مصرع « عاقبت جوینده یابنده بود » بظهور می پیوندد . مثلا آوردن يك چند نهال پورتقال از جنس اعلا ترین پورتقالهای هندستان غير ممكن يك چيزى نیست . ما اگر اضعاف مبلغی را که سالیانه برای آوردن میوهٔ پورتقال از هندستان صرف میکنیم برای آوردن يك چند نهال آن صرف کنیم چندان مالی را ندارد . نهالها را از زمینی که در ان کاشته شده اند بیکسوری که بیکاری ریشهٔ آن ضرری نرسد از بزرگی که خاک و پاروی لازمهٔ آن بدرجهٔ معرفت از پایش وضع شده باشد گذاشتن ، و آن پیها را بواسطهٔ ریل تا به جمرود رسانیدن دو سه لحظه از ریل برداشته در موترهای بار برداری گذاشته بجلال آباد آوردن غیر ممکن یک چیزی شمرده نمیشود . حال آنکه غیر ازین اصول ، اصول از تخم پورتقال را بر رسانیدن نیز موجود است . ( باقی دارد ) [ILLUSTRATION] علوم و فنون از اختراعات محیر العقول تله سکوب — میکرو سکوپ در شمارهٔ سابق از « ماشینهای دوار طبع » بحث رانده بودیم علی