Page 1118

صحیفه ٩٠ سال چهارم نیز پروتستان است. هیچ شبه نیست که چون پایها و رؤسای روحانی انگلستان بجنك بروند، بايها و رؤسای روحانی فرانس که مذهب كاتوليك، وبادر بها و رؤسای رو حانی روس که مذهب اور تو دوقس دارند نیز میدان جنك بطريق اولى حاضر خواهند شد . عجب هنگامه ! آیا میدانهای رزمگاههای مشرقی و مغربی را نمایشگاه اجرای آئینهای مذاهب مختلفه نصارا خواهیم دید چه عجب واقعه ایست مجترش اینکه اگر محار به در مایین دو ملت مختلف المذهب - یعنی تنها در مابین پروتستان و كاتوليك ، يا اور تو دوقس و پروتستان میبود محاربه مذهبی نصارا گفته میشد . اما چون حرب در مایین هر سه مذهب مختلفه نصار است انسانرا حیرت دست میدهد که این زحمت کشی هیئت روحانی انگلستانرا بمیدان محاربه چه معنا داده بتواند : نخستین مذهبهای معلومدار و معروف نصارا که دولتهای معتبر و معظمه اوروبا بدان متدین اند همین سه مذهب پروتستان . كاثوليك و اور تو دوقس است که از دولتهای متحارب ، انکلیز و المان پروتستان، روس اور تو دوقس، فرانس کاتولیک میباشند. اگر انکلیز پروتستان نمیبود و تنها المان پروتستان میبود در حال گفته میشد که آن دو مذهب دیگر بر مذهب پروتستان عقد اتفاق کرده میخواهند که آنره از دنیا بردارند. اما چون انکلیز و المان هر دو پروتستان اند و اوستریا کاتوليک است این آمدن هیئت روحانی انگلستان با رئیس روحانی شان بمیدان جنك چنان يك معما نیست که حل آنرا خود روحانیان خواهند توانست . از بسکه مسئله مشکل است گاهی چنان وارد خاطر میشود که مبادا براستی المانها مسلمان شده باشند، وگرنه پروتستان با پروتستان چسان محاربه مذهبی خواهد کرد ! ها ! یکچیزی دیگر هم هست، مثلا متفق المانرا به بینیم که غیر از اوستریا کیست ؟ این است که این مسئله خیلی دهشتناکست، خیلی !! اتفاق و اشتراك دولت عثمانی را با المان ، درین محاربه خانمانسوز جهان برای عموم افراد مسلمان يك چيز سهل و بی اهمیتی نباید پنداشت، و المانها با این نیرنگ خودشان که عثمانی را با خود شريك جنك ساختند محو و انقراض خود را با محو و انقراض تمام عالم اسلام مربوط نمودند . اگر المان غالب بیاید دولت عثمانی هم يك حيات تازه را مالک میشود ، واگر کار بالعکس نتیجه بخشد اگرچه از المان يك آثار کمکی در دنیا باقی هم بماند ولی از دولت عثمانی نام و نشانی هم در دنیا نخواهد ماند. چون دولت عثمانی لا سمح الله محو و منقرض شود تصور شود که حال عالم اسلام بچه منجر خواهد شد ؟ در ين هيچ يك شك و شبهه جایز نیست که شرف و شان و افتخار هر ملت به این است که دولتهای حاکمه و مستقله از ان ملت در دنیا موجود باشد . و چون چنین نباشد آن قوم اسیر ذلیل حقیر و به سلک حکم آن ملت هایی میشوند که قوه حاکمه را مالک باشند . چنانچه قوم ملت یهود بنی اسرائیل در وقت ما يك مثال روشن و مبرهن این مسئله شمرده میشود. پس چسان مسلمان خواهد بود که بمغلوبیت عثمانی و جدانش راضی شود بلی غیر از دولت علیه عثمانی دولتین علیتین ایران و افغانستان نیز در ملت مبینه اسلام موجود است . و انشاءالله تا به ابد همه دولتهای اسلامی موجود خواهند بود. اما چون نقشه و گرده تصورات همسایگان با هم متفق شده را در خصوص تقسیم این دو دولت در پیش نظر گرفته شود انسانرا دهشت و حیرت استیلا میکند ! پیش از حرب حاضر ابزار ایتام ، منطقه خود در سا پر دو قسم تقسیم برادرانه کرده بودند . اگرچه در باب افغانستان نیز این تصور را در خیالخانه خود بر روی کاغذ نقشه کردند . ولی به اینم ایمان و ایقان آوردند که تا يك نفس متنفس درین خاك موجود باشد کامیابی شان هم مفقود خواهد بود. این است که بسبب شنیدن خبر تبدیل یافتن جنك مدنى اوروپا بجنگ دینی و مذهبی، سیاسی سیاسی را فراموش کرده و از فکر خوردن زلف یار اندیشه نکرده به استماع اندیشه های دور و دراز سوق فکر نموده شد. حالا از تجویز ها در گذر : یکقدری احوال را اجمال کرده بگوئیم : - که حرب هنوز بر همان حال است که بود. چیزیکه نوظهور نموده همانا هجوم چهل پنجاه کشتیهای جنگی فرانس و انگلیس است که برای فتح استانبول بر آبنای چناق قلعه - یعنی دره دانیال - هجوم برده اند . و با وجودیکه از یکماه متجاوز است که این کشتیها متمادياً بر استحکامات آبنای مذکور گلوله باری دارند، و بار بار از خاموش کردن و خراب ساختن قلعه ها و مستحکمه های آن اعلان هم کردند، ولی هنوز هم از مرور نمودن آبنا و فتح استانبول چیزی اثر و خبری معلوم نشد . حتی خبرهای آخرترین رویتر ایجنسی که از لندن بتاريخ ١٩ مارچ در زیر عنوان [ واقعه افسوسناك معرکه دره دانیال ] نشر شده مشعر برین است که چند کشتیهای معتبر جنگی فرانس و انگلیس بضرب گلوله ها و طور پیلهای عثمانی با بسیاری از نفری کشتی نشینان شان غریق بحر نایاب گردیده و حمله مذکور به ناکامیابی منجر شده است. چنانچه تفصیل آن در ذیل آخر ترین خبرها مذکور خواهد گردید . ترجمة اخبارات اردو المترجم غلام محی الدینخان افغان وسائل وذرائع جرمنی (۱) اخبار بھی کرانکل رقم طراز است . - در ماه سابقه اقتصادیات ناگزیر تسلیم میکنم ، که ذرائع علم هنوز اختتام پذیر نشده، برعکس از ابتدای جنگ تا بحال، جرمنی را چنین مواقع غیر معمولی میسر شده ، که از جهت آنها - آنقدر فراهم آوردن ذخائر اشیای خوردنی ، و دیگر اسباب و سامان ، که برای سپاه و سائر مردم غیر مصافی ضروری است ، کامیاب گردیده ، معلوم کردن این امر نیز نهایت اولی است . که چندی پیش از پاشدن جنگ، از جهت پیش بینی، سر گرم طرف داران جامعه المانیه ایشان اینقدر اشیای خوردنی - طلا - مس - ادویه کیمیاوی ذخایر بارجات و سامان حرب فراهم کرده بودند که برای جنگ