{"book":"adl0616","page":1118,"text":"صحیفه ٩٠ سال چهارم\n\nنیز پروتستان است. هیچ شبه نیست که چون پایها و رؤسای روحانی انگلستان بجنك بروند، بايها و رؤسای روحانی فرانس که مذهب كاتوليك، وبادر بها و رؤسای رو حانی روس که مذهب اور تو دوقس دارند نیز میدان جنك بطريق اولى حاضر خواهند شد . عجب هنگامه ! آیا میدانهای رزمگاههای مشرقی و مغربی را نمایشگاه اجرای آئینهای مذاهب مختلفه نصارا خواهیم دید چه عجب واقعه ایست مجترش اینکه اگر محار به در مایین دو ملت مختلف المذهب - یعنی تنها در مابین پروتستان و كاتوليك ، يا اور تو دوقس و پروتستان میبود محاربه مذهبی نصارا گفته میشد . اما چون حرب در مایین هر سه مذهب مختلفه نصار است انسانرا حیرت دست میدهد که این زحمت کشی هیئت روحانی انگلستانرا بمیدان محاربه چه معنا داده بتواند : نخستین مذهبهای معلومدار و معروف نصارا که دولتهای معتبر و معظمه اوروبا بدان متدین اند همین سه مذهب پروتستان . كاثوليك و اور تو دوقس است که از دولتهای متحارب ، انکلیز و المان پروتستان، روس اور تو دوقس، فرانس کاتولیک میباشند. اگر انکلیز پروتستان نمیبود و تنها المان پروتستان میبود در حال گفته میشد که آن دو مذهب دیگر بر مذهب پروتستان عقد اتفاق کرده میخواهند که آنره از دنیا بردارند. اما چون انکلیز و المان هر دو پروتستان اند و اوستریا کاتوليک است این آمدن هیئت روحانی انگلستان با رئیس روحانی شان بمیدان جنك چنان يك معما نیست که حل آنرا خود روحانیان خواهند توانست . از بسکه مسئله مشکل است گاهی چنان وارد خاطر میشود که مبادا براستی المانها مسلمان شده باشند، وگرنه پروتستان با پروتستان چسان محاربه مذهبی خواهد کرد ! ها ! یکچیزی دیگر هم هست، مثلا متفق المانرا به بینیم که غیر از اوستریا کیست ؟ این است که این مسئله خیلی دهشتناکست، خیلی !! اتفاق و اشتراك دولت عثمانی را با المان ، درین محاربه خانمانسوز جهان برای عموم افراد مسلمان يك چيز سهل و بی اهمیتی نباید پنداشت، و المانها با این نیرنگ خودشان که عثمانی را با خود شريك جنك ساختند محو و انقراض خود را با محو و انقراض تمام عالم اسلام مربوط نمودند . اگر المان غالب بیاید دولت عثمانی هم يك حيات تازه را مالک میشود ، واگر کار بالعکس نتیجه بخشد اگرچه از المان يك آثار کمکی در دنیا باقی هم بماند ولی از دولت عثمانی نام و نشانی هم در دنیا نخواهد ماند. چون دولت عثمانی لا سمح الله محو و منقرض شود تصور شود که حال عالم اسلام بچه منجر خواهد شد ؟ در ين هيچ يك شك و شبهه جایز نیست که شرف و شان و افتخار هر ملت به این است که دولتهای حاکمه و مستقله از ان ملت در دنیا موجود باشد . و چون چنین نباشد آن قوم اسیر ذلیل حقیر و به سلک حکم آن ملت هایی میشوند که قوه حاکمه را مالک باشند . چنانچه قوم ملت یهود بنی اسرائیل در وقت ما يك مثال روشن و مبرهن این مسئله شمرده میشود. پس چسان مسلمان خواهد بود که بمغلوبیت عثمانی و جدانش راضی شود بلی غیر از دولت علیه عثمانی دولتین علیتین ایران و افغانستان نیز در ملت مبینه اسلام موجود است . و انشاءالله تا به ابد همه دولتهای اسلامی موجود خواهند بود. اما چون نقشه و گرده تصورات همسایگان با هم متفق شده را در خصوص تقسیم این دو دولت در پیش نظر گرفته شود انسانرا دهشت و حیرت استیلا میکند ! پیش از حرب حاضر ابزار ایتام ، منطقه خود در سا پر دو قسم تقسیم برادرانه کرده بودند . اگرچه در باب افغانستان نیز این تصور را در خیالخانه خود بر روی کاغذ نقشه کردند . ولی به اینم ایمان و ایقان آوردند که تا يك نفس متنفس درین خاك موجود باشد کامیابی شان هم مفقود خواهد بود.\n\nاین است که بسبب شنیدن خبر تبدیل یافتن جنك مدنى اوروپا بجنگ دینی و مذهبی، سیاسی سیاسی را فراموش کرده و از فکر خوردن زلف یار اندیشه نکرده به استماع اندیشه های دور و دراز سوق فکر نموده شد. حالا از تجویز ها در گذر : یکقدری احوال را اجمال کرده بگوئیم : - که حرب هنوز بر همان حال است که بود. چیزیکه نوظهور نموده همانا هجوم چهل پنجاه کشتیهای جنگی فرانس و انگلیس است که برای فتح استانبول بر آبنای چناق قلعه - یعنی دره دانیال - هجوم برده اند . و با وجودیکه از یکماه متجاوز است که این کشتیها متمادياً بر استحکامات آبنای مذکور گلوله باری دارند، و بار بار از خاموش کردن و خراب ساختن قلعه ها و مستحکمه های آن اعلان هم کردند، ولی هنوز هم از مرور نمودن آبنا و فتح استانبول چیزی اثر و خبری معلوم نشد . حتی خبرهای آخرترین رویتر ایجنسی که از لندن بتاريخ ١٩ مارچ در زیر عنوان [ واقعه افسوسناك معرکه دره دانیال ] نشر شده مشعر برین است که چند کشتیهای معتبر جنگی فرانس و انگلیس بضرب گلوله ها و طور پیلهای عثمانی با بسیاری از نفری کشتی نشینان شان غریق بحر نایاب گردیده و حمله مذکور به ناکامیابی منجر شده است. چنانچه تفصیل آن در ذیل آخر ترین خبرها مذکور خواهد گردید .\n\nترجمة اخبارات اردو المترجم غلام محی الدینخان افغان\n\nوسائل وذرائع جرمنی\n(۱) اخبار بھی کرانکل رقم طراز است . - در ماه سابقه اقتصادیات ناگزیر تسلیم میکنم ، که ذرائع علم هنوز اختتام پذیر نشده، برعکس از ابتدای جنگ تا بحال، جرمنی را چنین مواقع غیر معمولی میسر شده ، که از جهت آنها - آنقدر فراهم آوردن ذخائر اشیای خوردنی ، و دیگر اسباب و سامان ، که برای سپاه و سائر مردم غیر مصافی ضروری است ، کامیاب گردیده ، معلوم کردن این امر نیز نهایت اولی است . که چندی پیش از پاشدن جنگ، از جهت پیش بینی، سر گرم طرف داران جامعه المانیه ایشان اینقدر اشیای خوردنی - طلا - مس - ادویه کیمیاوی ذخایر بارجات و سامان حرب فراهم کرده بودند که برای جنگ","chars":4654,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01118.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1118","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1118","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}