Page 13

( ۱۰ ) ( ۲۸ ) : ـ هرگاه ثابت شود كه يك شخص يك جرم را كه اصلاً مرضای او نبود مجبوراً به تهدید قتل و تلف عضو مرتكب گردیده است از مجازات معاف دانسته میشود ، تنها درين باب مجبوریتی كه معتبر است نظر بدرجات جرم اولاً عبارتست از وقوع يك چنان كیفیتى كه آنشخص را تماماً وكاملاً از شعار تهمت بری الذمه نشان بدهد ، وثانياً پیش آمد يك چنان ضرورتیكه او در مقابل آن مقاومت كرده نتوانستن خود را ثابت بسازد . الا از قبیل امر والدین به اولاد و یا از بادار بخدمتگار ، حالانیكه از تعظیم واحترام نشئت میكنند آنها را مجبوریت گفته نمیشود . تفصیل مجبوریت مجبور وانواع معافی شان و بیان شرائط كامله ( در كتاب فتاوای امامیه ) انشاء الله تعالی اندراج مییابد . ( ۲۹ ) : ـ مدافع از مال وجان كه متعرض فى المقابل ذى سلاح ديده شود در روز ، وشب ، وشهر ، وغير شهر مساوی بوده از جزاء معاف دانسته میشود . واگر مقابل غیر ذی سلاح و دارای آلات غیر مهلك مثل عصا باشد در خارج شهر شب و روز در معافی متساویست ، و در شهر به روز مطلقاً معاف نبو ، تنها در شب معاف است ، بناءً على ذلك فاعل آن از جزاء معاف دانسته میشود افعالیكه در اثنای نهب و سرقتیکه اجرای جبر و شدت بوقوع پیوسته باشد ویا خود در سرقتھائیكه مورث چنان يك ضرر عظیمی میشوند كه اراده واختيار يك شخص را خلل دار میسازد بوقوع برسند و یا هرگونه افعاليكه برای دفع سارق وناھب اجرا شود ویا در حالیکه استرداد مال ممكن نباشد ، هرگاه برای مدافعهٔ خود محافظه وتخلص واسترداد فوری مال افعالی بوقوع برسند آنها نیز جرم گفته نمیشوند .