Page 173

تحفة الامان فی سیرة النعمان حصه اخری (۱۷۲) مبحث روایات موضوعه ومتصرفه دیگر قیودات را هم در روایه بالمعنی شرط نگذاشته اند و برای تادیه مطالب بهر طوریکه ممکن باشد يك ميدان وسيع را خالی گذاشته اند با اینکه هیچ شخصی بیشتر از صحابه اندازه دان الفاظ و مطالب رسول الله شده نمیتواند ، زیرا که آنها اولا زبان دان و ثانیاً حاكم بر زبان وثالثاً زیاده تر بشرف مصاحبه اوشان افتخار داشتند و از طرز اداء و طریقه گفتگو و اندازه کلام و فحوای مرام اوشان معلومات درستی برای خویش فراهم آورده بودند ـ تا هم در کتب احادیث امثال و نظائر مختلفه موجود است که خود صحابه در ادای مطالب مرویه از زبان گوهر فشان نبویه کمی و بیشی نموده اند : ـ در ابن ماجه حدیثی را ابوموسی اشعری از آنحضرت روایت نموده است که « وان المیت یعذب ببکاء الحي اذا قالو و اعضداه ـــ و اكاسباه ـــ وانا صراه ـــ وا جبلاه ـــ [ یعنی در موقعیکه بر مرده الفاظ فوق در گریه گرفته شود مرده عذاب داده میشود ] کسی به نزد عائشه صدیقه آمده گفت که ابن عمر این چنین حدیثی را روایت میکند ـ بی بی صاحبه فرمود که من نمیگویم که وی دروغ میگوید اما اینقدر میتوانم که اظهار کنم که وی درین روایت سهو نموده است اصل واقعه چنین است كه يك یهودی وفات یافته بود و عائله او بروی میگریست و الفاظ فوق را میگفت ـ چون آن كلمات بسمع رسالت پناهی رسید فرمود که خاندان او بروی میگریند و او در قبر بعذاب مبتلا است » ـ و در روایت دیگر چنین مسطور است وقتیکه عائشه این روایه را شنید علی الفور به تردید آن این آیه را خواند ( ولا تزر وازرة وزر اخری ) یعنی ذمه دار افعال يك شخص شخص دیگر گفته نمیشود ـ در صورتیکه عائله آن میگرید و الفاظی را نسبت بمرده میگوید قصور آن عائد بخود او است نه بر مرده ! دقت شود که آنحضرت معذب شدن يك زن یهودیه را بطور حکایه بیان نموده بود و راوی گریستن را سبب آن قرار داده و الفاظی را ( كه ان الميت يعذب ببكاء الحی است ) از خود در حدیث افزود و گریه زنده گانرا علت عذاب اموات قرار داد .