Page 172

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخری ( ۱۷۱ ) مبحث روایات موضوعه و متصرفه می نمود و شاگردان خویش را زجر می نمود و بهمراه حدیث این الفاظ را استعمال می نمود : ـ « او مثله ـ او نحوه ـ او شبهه ـ اما فوق ذلك اما دون ذلك ـ اما قريب من ذلك ) یعنی رسول اکرم ( ص ) ، مانند این ـ ویا این طور ـ ویا مشابه به این ـ و یا زیاده تر ازین ـ یا کمتر ازین و یا قرین بدین فرموده است . ـ و همچنین ابو الدردا نیز در وقت بیان نمودن احادیث قیود و هذا ـ او نحو هذا ـ اونکله را میگفت .ـ ومنشاء اصلیه امتناع فاروق اعظم نیز از بیان احادیث همین خواهد بود که وی میدانست که احادیث باللفظ بیاد مردم نخواهد بود و در صورت اجازه دادن بروايت بالمعنی احتمالات تغيير وتبدیل بسیار است . در دوره صحابه این مسئله بپایه انجام نه پیوست و تا بعین نیز در این موضوع منقسم بر دو گروه بودند استاذ الاستاذ امام صاحب قائل بروايت نمودن بالمعنى نبود ـ و در آتیه بروایه بالمعنی اتفاق عمومی بعمل آمد چنانچه در اصول احادیث بمذهب جمهور علمای حدیث را ویه بالمعنی جائز پنداشته شده است و در طبقه مجتهدین تنها « امام مالك ، بر خلاف این مذهب است . و در يك گروه محدثین که دران « امام مسلم ـ قاسم بن محمد ـ محمد بن سيرين ـ رجا ابن حيوة ـ ابو زرعه ـ سالم بن ابى الجعد ـ عبدالملك بن عمر ـ داخل است بروايات باللفظ عمل می نمودند ـ اما عموم محدثين قائل بجواز رواية بالمعنی بودند در حقیقت فرقه که میلان آنها در هر حالت بطرف کثرت روایت باشد باید پیشتر روایة بالمعنی را ـ قبول نمایند ـ در این امر جای شبهه نیست که اکثری از تابعین و صحابه بروايه بالمعنی احادیث پرداخته اند وا گر از ابتداء این قید در مرویات مرعی می بود ـ همانا که دایره روایه باندازه تنگی می نمود که هیچ مأخذی برای احکام ومسائل بوجود نمی آمد ـ لیکن باید ازین مسئله نیز انکار کرده نشود که در صورت روايه بالمعنی باقی ماندن اصل روایت وبودن و اداء شدن مطالب اصلیه نهایت مشکل وتقريباً غير ممکن است ـ نكته شناسان السنه بخوبی می دانند که الفاظ مترادف در اداء معانی تأثیرات ومفهوم واحده را برای سامعین نشان داده نمی تواند و در تفهیم معانی از حیثیت های مختلفه فرق و مباینت را ضر ور بهم میرساند ـ حالانکه گروه مجوزین الفاظ مترادف و