Page 494

صحیفه ٤٨٧ سیاحتنامه سه قطعه روی زمین جلد سوم است . پیش ازین بیان کرده بودیم که در اوا خردور دوم ، استانبول بحال خرابی بود که دولت روم هم از ضعفی که داشت بر آبادی آن مقتدر نبود . حقیقتاً همچنین است زیرا هنگامیکه عثمانیان در شهر در آمدند زمینها ئیکه در داخل سور شهر بود قسم اعظم آنها خالی، و یا بعضی ویرانه ها را حاوی بود . جاهای معمور و مسکون آن بسیار کم بود . غلطه ، اسکدار، و قاضی کوی هر يك جدا جدا يك يك قصبۀ کوچکی بودند . بیک اوغلی و دیگر محله های امروزی کمتر از با چه زار بودند . در بعضی جاهای بوغاز یکچند دهی که بود آنهم عبارت از کلبه های بعضی چوپانان و یا چپرتی بعضی دهقانان بود . از وقتیکه حضرت ابو الفتح سلطان محمد خان ثانی شهر را فتح کرد از همان روز به اعمار آن و سکونت دادن مردمان دران صرف همت فرموده کلیسای ( آیا صوفیه ) و هفت کلیسای دیگر را بجامع تحویل دادند . و جامع فاتح را بنیاد نهادند ، و جامع ومقام حضرت ابو ایوب انصاری رضی الله عنه را با جامع نیکیچریها ، و قاسم پاشا ، وجامع شیخ بخاری را بساختن امر نمودند . از روز فتح این شهر را پایتخت اتخاذ کردند، از انرو امرا و کبرای دولت، و از هر طرف ممالک اسلامیه فوج فوج مردمان در انجا هجوم آورده در میان شهر خانه ها ساختند و محله ها تشکیل دادند . در کم مدت ، داخل سور نفس استانبول با اهالی پر گردید ، وجوامع ، و ومساجد ، ومدارس . وتكايا وعمارات رفته رفته افزونی گرفته شهر نسبت به اول باز باز زیاده تر آباد و معمور گردید . در اطراف غلطه كه يك قصبۀ کوچکی بود محله های بیک اوغلی، وقاسم پاشا، وفندقلی، و قباطاش ، وبشکطاش و دیگر محله ها تشکیل یافت . اطراف اسکدار ، وقاضی کوی وسعت پیدا کرده ، و در درون بوغاز قصر ها وعمارتها ساخته شد. روز بروز در رونق و شکوه آن افزونی پیدا شده رفته است . این معموریت