Page 630

جلد سوم ۲۱۲ کتاب الکفاله که در باره مظلوم واجب است اینکه نا بود کرده شود نه اینکه مقرر کرده شود بعد ازان که برابر باشد با اهل محله خود در دادن تاوان پادشاهی گفته است شمس الائمه و قاضی رحمهما الله تعالی این بهتری برابر بودن در تاوان دادن در زمانه پیشینان بود و در زمانه ما پس بیا از ناوانها بظلم گرفته میشود و کسی که بتواند دفع کردن ظلم را از نفس خود پس آن بهتر ست برای او و اگر اراده کند دادن تاوان را به آئینه بدهد کسی را که حاضر باشد از دفع کردن ظلم از نفس خود تا انکه آن بغیر مددگاری بخواهد بآن مال در دفع ظلم از نفس خود در تو بیاید دهنده آن مال وفي الخانية قضى ذمة غيره بامره رجع عليه وان لم يشترط الرجوع وهو الصحيح و قيد شمس الائمة رحمة الله عليه قوله بامره بما اذا امره به طائعا فلو مكرها في الامر لم يعتبر امره فى الرجوع ذكره الاكمل و در مختار ورد المحتار و در کتاب قاضی خان مذکور است که شخصی که ادا کرد تاوان دیگر یرا بفرموده او رجوع بکند بر او بانچیزیکه ادا کرده اگرچه شرط نکرده باشد رجوع کرد نرا و این حکم صحیح است و مقید کرده است شمس الائمه رحمہ الله تعالی این قول اور ا که بفرموده او باشد باینکه آن فرموده ابرضا و رغبت باشد پس اگر زور کرده شده بود بر او دران امر کردن درین وقت امرش معتبر کرده نمیشود در حق رجوع نمودن ذکر کرد این اکمل رجع وفى وكالة البزازية قال لرجل خلصنى من مصادرة الوالي او قال الاسير ذلك خلصه رجع بلا شرط الرجوع على الصحيح قلت وهذا يقع في ديارنا كثيرا وهو ان الصوباشي يمسك رجلا ويحبسه فيقول لآخر خلصنى فيخلصه بمبلغ فحينئذ يرجع بغير شرط الرجوع بل بمجرد الامر قند بر فانه مخالف لما في النفقات من ان الصحيح عدم