Page 123

صحیفه ۱۲۰ محاربه روس و ژاپان جلد پنجم بود که برای رفتن از یکی بدیگر یا همه سواحل دشمنرا از یکسر تا دیگر سر قطع کردن، و یا یک دور بسیار درازی اجرا کردن لازمی آمد. چنانچه بعد از محاربه میدان (١٤)م اگست سفینه (نوویق) روسی همچنین حرکت دور و درازی خواسته بود ولی باز ممانعت طبیعیه جغرافیاتصادف کرده در آبنای ( په روز ) غرق و ناپدید گردید . چنین گمان نشود که این حرب در مابین روس و ژاپان بنا گهانی و یکی یکبار باز شده است. حکومت ژاپان از بسی سالها برای حرب بکمال شدت و تهالك خود را حاضر میکرد . پس دولت روس را نیز باید بمقابل یکچیزی که روز بروز احتمال وقوع ان کسب قوت و صحت میکرد با وجود اجتناب از جنگ باز هم اینقدر بیقیدانه و بی احتیاطانه حرکت نمیکرد . حکومت ژاپان حساب و موازنه خود را درینباب بصورت بسیار مدیرا نه اجرا کرده بود ، و در اثنای حرب معلوم شد که هیچ حرکت او بی حساب و بی تدبیر و اندیشه سالها سالها نبود . حال آنکه نظر به نواقص و خطاهائیکه در اثنای حرب از حکومت روس ظهور نمود بخوبی معلوم شد که در خصوص تد قیق وضعیت و شرایط سوق الجیشیه خیلی بی دقتی و بی پروایی روا داشته . حرب، بازیچه اطفال نیست ؛ بلکه يك امر عظیم و مشکلیست که موی موی آن ! از هر نقطه نظر سنجیده میزان دقت و امعان کردن لازمست . و اگر این چنین نشود از قوای حاضره ، و لوازمات حربیه هیچ استفاده نمیشود ، و از فلاکت بفلاکت، واز مصیبت بمصیبت انسان را پویان پویان بسر میاندازد. خطای نخستینی که روسها ارتکاب کرده اند اینست که اهمیت ابتدائی نتیجه حرب بحری را بخوبی درك نکردند که چه میشود. زیرا چنانچه برای ژاپانها بود، برای روسها نیز خط مواصلات یعنی راههای بهم رسیدن شان عبارت از بحر بود. بنابرین