Page 124

صحیفه ۱۲۱ اجمال وقایع جلد پنجم درین يك هیچ شبهه نبود كه هر طرف حاكمیت بحری را بدست آرد، البته حاكم وضعیت حرب نیز همانطرف است. هرگاه روسها حاكم بحر میشدند ژاپانها به (قوره) عسكر برآورده نمیتوانستند. بالعكس چون ژاپانها حاكم بحر شوند بسبب بسیا رنی مردمیكه دارند ، افراد عسكر احتیاط بی پایان وفراوانی از جای بسیار نز ديك بمیدان حرب میریزانند كه روسها آیا مقابل اینكونه قوت از مسافه هشت نه هزار كیلومتره بدرجه كفایت جساز عسكر رسانیده خواهند توانست ؟ اینستكه اینهمه از بی حسابی و بی پروایی و بی تدبیریست. اگر حكومت روس تأثیر واهمیت صاحب شدن قوه بحریه وادرتاریخ حرب بخوبی تدقیق میكرد البته كه از معروض شدن به اینقدر هزیمتها وفلاكت ها و بی آبیها و بی غیرتیها كه با شأن و شرف دولت معظمه كی او هیچ متناسب نیست اجتناب میكرد. پیش از محاربه سلاح، يك حرب اقتصادی یعنی حرب مالی بوقوع آمده بود. درین مسئله همه فواید در جهت روسیه بود، منابع ژاپان بسیار كم ومحدود بود. زیرا این ملت غیور با غیرت همه قوه مالیه خودرا در مابین مصارف تول غندبری وقوه بحرنی خود تقسیم كرده بودند. زیرا سخن آخرین شان همین بود كه هم در دریا و هم در خشكه بردشمن خود غالب باید شوند. هرگاه حكومت روس برد ریا حاكم میبود تنها بهمین واسطه مالیه ژاپان را از مناسبات خارجیه سراسر تجرید كرده میتوانست. لهذا از همه الزم این بود كه حكومت روس در اقصای شرق از ژاپانها زیاده تر يك قوه بحریه موجود میكردند. وچون خودرا طرفدار صلح میدانست آیا برای محافظه وادامه صلح بهتر ازینو اسطه چه بود ؟ اما آیا دولت روس این تفوق بحری را استحصال ومحافظه كرده میتوان