Page 81

٤٣ روحی انسان را مقهور و معدوم میکند، برای انسان وقتی جهت تمتع بنعمتهای الهی و مناظر و محاسن محیط نمیگذارد. عفت مطالب و شہوات خود را زیر نفوذ و حکم عقل می آورد اعنی هر خواہش و مطلب را قبلاً تفحص کرده مقصود را از اتیان آن تعیین میدهد، و این حکمت بنظر هر متعقل خیلی بلیغ است، زیرا انسان بمجردیکه شہوت یا مطلب را زیر نظر گرفته فقط سه ثانیه در تعیین نتیجه و مقصود آن تفکر نماید ممکنست بمحض ظاهر شدن نتیجه آن مقصود و همان شهوت در نظر او خوار آمده نفس او این خواری و ذلت را قبول دار نگردد. مثلاً اگر شہوت کسی را باقدام بر یک عملی تشویق دهد که آن عمل عبارت از تعدی بر حقوق شخصی دیگری باشد، اگر قبل از اقدام تنها ماہیت این اقدام را زیر فحص گرفته برای او ظاهر شود که عبارت از تعدی بر حقوق است، امکان ندارد که وجدانش حقارت و خوردی فعل مذکور را برای او مجسم نسازد، و بدیهی است که انسان هرگز ذلت و خوردی را بخود قبولدار نشده از اقدام باز خواهد ماند.