Page 456

جلد اول کتاب ادب القاضی ۴۶۳ وديعة او استهلاك بضاعة علي العبد المجوز فعلي قول ابیحنیفة رحمه محمد رحم لايسمع هذه البيئة علي المولى ويسمع علي العبد ويؤخذ به بعد العتق و ان شهد واعلي اقرار العبد بذلك لايقضى على المولى سواء كان حاضر او غائبا (فصول عمادی) و اگر خواجه حاضر بود با غلام خود پس اگر مدعی دعوی کرده بود بلاک کردن مالی یا غا کردن مالی را پس قاضی حکم کند بر خواجه او و اگر مدعی دعوی کرده بود بلاک کردن امانت را با ملاک کردن سرمایه سوداگری را یعنی اینکه دران بایگان عامل میشود ونفع آن بمالک آن عاید میشود بر غلام منع کرده شده از تصرف پس بنا بر قول امام ابو حنیفه رح و امام محمد رم نشنود قاضی این گواهی را بر خواجه او و بشنود آنرا بران غلام وگرفته میشود آن غلام بتباوان آن بعد از آزاد شدن و اگر گواهی دادند باقرار کردن آنغلام بان بلاک کردن امانت حکم نکند قاضی بر خواجه او خواه حاضر بود خواجه اوخواه غائب والصبی المأذون الذى اذن له ابوه او وصی ابيه في التجارة بمنزلة العبد المأذون له في التجارة اذا شهد الشهود عليه بما هو من ضمان التجارة قبلت شهاد تهم وان كان الذي اذن له غائبا اصالمتوی و آن کودکی که اذن کرده باد قاعده در گذشتن شاهدان بر نابالغ که اذن کرده شده باشد او را برای او پدر او یا وصی پدر او در کار تجارت حکم او مانند حکم غلامی است که اذن کرده باشد خواجه او بر اودر تجارت وقتیکه گواهی دادند شاهدان بر آن کودک بآن چیزی که از تاوان تجارت باشد قبول کرده میشود گواهی قاعده دعوی کردن بر نابالغ که اذن شده باشد مرا و را ایشان اگرچه غائب باشد آنکس که اذن کرده است بر او که پدر اوست یا وصی پدر اوست وفي فتاوى رشید الدين رحمه الله الصبى المأذون اذا ادعى على انسان مالا لايشترط حضرة وصيه وكذا لوادعى العبد على انسان مالالايشترط حضرة المولى افصولعمادی) و در فتاوای رشید الدین رح ذکر شده است اینکه کودک اذن کرده شده وقتیکه دعوی کند بر شخصی مالی را شرط نیست حاضر بودن وصی او و همنین اگر غلام دعوی کند بر شخصی مالی را شرط نیست حضر بود خواه او وإذا شهد الشهود على العبد المأذون بقتل عمداو قذف امراة او زنا اوشرب در تصرف دعوی کردن غلام اذان کرده شده بر دیگری قاعده شاهدی دادن شاهدان غلام اذن کرده شده بکشتن و غیره