Page 141

جلد دوم ۱۳۷ كتاب الشهادة تا میدهد جهت بخواهچه زمین و اختیار دارد و و مانند مهتر است در نا قبولی گواهی تعریف کنند گان در کشتیها و ایشان کسانی اند که تعریف میکنند اندازه آن مردم را که خشتی در کشتیها برای آنکه حاکم بگیرد از آنها چیز معلوم را بظلم و مانند مهترده است در نا قبولی گواهی تعریف کنند گان در تمامی اقسام کسب گران و ایشان بزرگان کسب گرانند فایده و ان نیست گواهی بزرگران برای خواجه و ایشان برای آن تقسیم کند و هم بر ایشان نیز میکند و گواهی جهت برای حاکم و عامل یک نوع ولایت بر ایشان است باشد کمتر دو ولت این حشما بیاید و انقدر حصه باسم سر گرانان است وبه يعلم ان شهادة الفلاحين لشيخ قريتهم وشها تهم للقسام الذى يقسم عليهم وشهادة الرعية لحاكمهم وعاملهم ومن له نوع ولاية عليهم لا تجوز لكنه مقيد بما اذا كانوا يخصون وهو ما اذا كانوا مأة فاقل وتكمله رد المحتار و باین حکم که ذکر کردیم معلوم شد اینکه گواهی کشاورزان و برگران برای خواجه ده ایشان وگواهی ایشان برای قسمت کننده که قسمت میکند بر ایشان و گواهی رعیت برای حاکم و عامل خود و برای کسیکه اور ابرایشان یک نوع تصرف باشد روا نیست اگر ایشان در حساب می آمدند و آن حساب آمدن ایشان آنست که اگر ایشان صدکس بودند و یا کمتر از ان وفى شرح المنظومة امير كبير ادعى نشهد له عما له ونوابه ورعا ياهم لا تقبل كشهادة المزارع لرب الارض زجر قال الرملي يؤخذ منه ان شهادة خدام الملازمين له كملازمة العبد المولاه كذلك لا تقبل وهو ظاهر ولا سيما فى زماننا هذا وقد افتیت به مرارا ومثله فى شهادات جامع الفتاوی بصيغة اعوان الحكام والوكلاء على باب القضاة لا تسمع شهادتهم لانهم ساعون في ابطال حق المستحق وهم فساق (منحة الخالق) فایده قبول نیست گواهی عاملان رعیتان امیر کبیر سپاهی و و گواهی عجرت ایشان برای او و گواهی خدمتگار اوه و غلام با و لازم باشد