Page image — the source of record
Machine transcription
۱۸۲
حکومت سعید محمد خان بدر بار هرات اعزام داشت. سعید محمد خان که اساساً شخص کم مغزی بود پس از چندی فنر رو اضحی در قوای عقلانی او پدید آمده و مردم هرات کهندل خان سردار قندهار را برای گرفتن هرات دعوت نمودند تا از شر او خلاص شوند. او به هرات لشکر کشید سلطان مراد میرزا والی مشهد به امر شاه ایران برای امداد سعید محمد خان اظهار آمادگی و اتخاذ ترتیبات نموده و سام خان ایلخانی و عباسقلی خان میرپنج را با چند هزار عسکر و توپخانه به امداد پادشاه هرات اعزام کرد. پس از مقابله، مختصری کهندل خان به مراعات دوستی سابقه که با ایران داشت و بیشتر از سبب اینکه از طرف کابل مطمئن نبود به قندهار برگشت و سعید محمد خان حاضر شد که در مسکوکات خود نام ناصر الدین شاه را ضرب نماید.
اما این تسلیم که پس از ۱۵ سال سلطنت استقلالی یار محمد خان پسرش سعید محمدخان خود را دوباره دست نگر ایران ساخت مردمان غیور هرات را مشتعل ساخته از جمله نائب عیسی خان درانی که شخص عاقل و باغیرتی بود - این وضعیت را تحمل نتوانسته وجود سعید محمدخان را با خبط دماغ و تسلیم به اجانب برای وطن و ملت ناگوار یافته - شهزاده یوسف بن شهزاده قاسم بن حاجی فیروز الدین حکمران سدوزائی سابق هرات را از مشهد خواسته وسعید محمد خان را بقتل رسانید وشهزادهء موصوف را بعوض او به پادشاهی برداشت ( محرم ۱۲۷۲ ه ق ۱۸۵۵ ع ) ناصر الدین شاه که سعید محمد خان را دست نشانده و آلهء دست خویش میدانست بنام خون خواهی او بر هرات لشکر کشید و مراد میرزا کاکای شاه و حکمران مشهد، هرات را به محاصره گرفت. درین بین میان شهزاده یوسف وعیسی خان درانی وزیر او در کار مدافعه اختلاف پیدا شده عیسی خان که روحیات شاه را ضعیف یافت او را از شهر خارج ساخت و نزد ایرانی ها فرستاد که سلاسلاً واغلالاً بطهران فرستادند و بنام خونخواهی سعید محمد خان بدرجهء شهادت رسانیدند و لشکر ایران که هرات را به محاصره گرفته بود این محاصره تا مدت ٤٠ روز طول کشید و محمد عیسی خان درانی مردانه وار با امداد ملت که باربار در برابر تجاوزات ایران پافشادی خود را باثبات رسانیده بودند استوار نشست و ضمناً از امیر دوست محمد خان و سرداران قندهار امداد خواست و تمام انتظار او ازین طرف بود. اما امیر دوست محمد خان که درین وقت فکرش متوجه قندهار بود و پیش از فیصلهء کار قندهار در خود توان چنین یک اقدام را نمیدید. جواب باصواب نداد. حالانکه سرداران قندهار از سبب اینکه این موقع مصادف با مرگ مهردل خان و کهندل خان و آغاز هرج و مرج در آن ولایت بود. مکتوب او را بی جواب گذاشتند ـ و بنا بران چون محمد عیسی خان که تمام امیدش بطرف کابل و قندهار بود و درین دفعه شهر هرات نیز از حیث آذوقه و جبه خانه مثل دفعات قبل پیش بینی کافی نداشت. مقاومت را دوام داده نتوانسته برای مصالحه حاضر شد اما ایرانیها این مرد دلیر را حینیکه شرائط تسلیم شهر را به اردوگاه ایران وانمود و به شهر مراجعت میکرد - به خدعه وبطور
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.